Why are listeria and toxoplasma infections dangerous during pregnancy?

Gevaren van Listeria en Toxoplasma tijdens zwangerschap

Listeria en toxoplasma infecties zijn bijzonder gevaarlijk tijdens de zwangerschap omdat ze kunnen leiden tot miskramen, doodgeboorte en ernstige aangeboren afwijkingen bij de foetus, met een hoog sterftecijfer van 20-35%. 1, 2

Risico's van Listeria monocytogenes

Gevolgen voor moeder en kind

• De kans op listeriose is ongeveer 13 keer hoger bij zwangere vrouwen dan in de algemene bevolking 3
• Bij de moeder:
  • Meestal milde, griepachtige symptomen met koorts, spierpijn, rugpijn en hoofdpijn
  • Vaak voorafgegaan door diarree of andere maag-darmklachten 3
• Bij de foetus/pasgeborene:
  • Ernstige infecties die kunnen leiden tot:
    • Miskraam
    • Vroeggeboorte
    • Neonatale sepsis
    • Hersenvliesontsteking
    • Overlijden 3, 1
  • Mortaliteit bij foetale listeriose: 25-35% 1
  • Mortaliteit bij neonatale listeriose: ongeveer 20% 1, 4

Transmissie en preventie

• Listeria wordt voornamelijk overgedragen via voedsel 3
• Hoogrisico voedingsmiddelen die vermeden moeten worden:
  • Ongepasteuriseerde zuivelproducten
  • Zachte Franse kazen
  • Onverhitte vleeswaren uit de delicatessenafdeling
  • Kant-en-klare maaltijden 5, 6
• Preventieve maatregelen:
  • Restjes goed verhitten tot ze stomen
  • Rauwe melkproducten vermijden
  • Goede handhygiëne na het hanteren van rauw vlees 6, 2

Risico's van Toxoplasma gondii

Gevolgen voor moeder en kind

• Bij de moeder:
  • Vaak asymptomatisch of milde symptomen
  • Ongeveer 52% van de vrouwen die kinderen met congenitale toxoplasmose kregen, hadden geen acute toxoplasmose-achtige koortsende ziekte tijdens de zwangerschap 5
• Bij de foetus/pasgeborene:
  • Risico op spontane abortus of doodgeboorte: 20% 5
  • Twee derde van de geïnfecteerde baby's ontwikkelt neonatale infectie, waaronder:
    • Longontsteking
    • Sepsis
    • Hersenvliesontsteking 5

Transmissie en preventie

• Belangrijkste transmissieroutes:
  • Contact met kattenfeces
  • Consumptie van onvoldoende verhit vlees
  • Tuinieren zonder handschoenen
  • Drinken van ongepasteuriseerde melk 5, 6
• Preventieve maatregelen:
  • Vlees goed verhitten (63°C voor heel vlees, 71°C voor gehakt, 74°C voor gevogelte)
  • Vlees invriezen bij -20°C gedurende minstens 48 uur
  • Handen wassen na contact met rauwe vleeswaren
  • Contact met kattenfeces vermijden
  • Handschoenen dragen tijdens tuinieren 5, 6

Behandeling

Listeriose

• Eerste keuze: intraveneuze amoxicilline of ampicilline, eventueel in combinatie met gentamicine 1, 2
• Tijdige behandeling van maternale listeriose voorkomt en behandelt foetale ziekte 1

Toxoplasmose

• Aanbevolen behandeling bij zwangere vrouwen met positieve Toxoplasma gondii titers:
  • Pyrimethamine plus sulfadiazine of clindamycine (Graad A-I) 6
  • Alternatieve behandelingen: trimethoprim-sulfamethoxazole of pyrimethamine plus atovaquone, clarithromycine, azithromycine of dapsone 6
• Let op: pyrimethamine heeft teratogene effecten en moet voorzichtig worden gebruikt tijdens de zwangerschap 7

Belangrijke aandachtspunten

• Vroege diagnose van beide infecties is moeilijk vanwege aspecifieke symptomen
• Zwangere vrouwen met koorts hoger dan 38,1°C zonder duidelijke oorzaak moeten worden getest en behandeld voor vermoedelijke listeriose 3
• Meer dan 50% van de gevallen van toxoplasmose wordt gemist als alleen wordt afgegaan op door patiënten gerapporteerde risicofactoren 6
• Preventie blijft de beste manier om deze infecties te voorkomen en moet worden benadrukt tijdens prenatale zorg 6, 2