Gastroenterit Hastaneye Yatış Endikasyonları
Şiddetli dehidratasyon, hemodinamik instabilite, şiddetli elektrolit bozuklukları, şiddetli karın ağrısı, yüksek ateş, oral sıvı alımını tolere edememe ve immün yetmezlik durumları gastroenterit hastalarında hastaneye yatış gerektiren başlıca endikasyonlardır.
Dehidratasyon Değerlendirmesi
Dehidratasyon derecesi hastaneye yatış kararında en önemli faktördür:
- Hafif dehidratasyon (%3-5): Genellikle ayaktan tedavi edilebilir
- Orta dehidratasyon (%6-9): Oral rehidratasyon tedavisine yanıt vermiyorsa yatış gerektirir
- Ağır dehidratasyon (≥%10): Acil hastaneye yatış ve intravenöz sıvı tedavisi gerektirir 1
Dehidratasyon değerlendirmesinde kullanılacak klinik bulgular:
- Anormal kapiller dolum zamanı (>2 saniye)
- Anormal deri turgoru
- Anormal solunum paterni
- Taşikardi (>90/dk)
- Ateş (>37.8°C)
- Anemi (Hb <10.5 g/dL)
- Yükselmiş CRP (>30 mg/L) 2, 3
Hastaneye Yatış Endikasyonları
1. Klinik Bulgular
- Şok belirtileri (hipotansiyon, taşikardi)
- Oral rehidrasyonu tolere edememe (şiddetli kusma)
- Şiddetli karın ağrısı veya hassasiyet
- Bilinç değişikliği
- Günde 6'dan fazla kanlı dışkılama 2, 1
2. Laboratuvar Bulguları
- Ciddi elektrolit bozuklukları
- Ciddi asidoz (serum bikarbonat <15 mEq/L)
- Yüksek BUN/kreatinin oranı
- Hipoglisemi 3
3. Risk Faktörleri
- 3 ay altı bebekler
- İmmün yetmezlikli hastalar (konjenital immün yetmezlik, organ nakli hastaları)
- Altta yatan kronik hastalıklar
- Yaşlı hastalar
- Sosyal destek eksikliği 2, 1
Komplike ve Komplike Olmayan Vakaların Yönetimi
Komplike Olmayan Vakalar
- Hafif-orta dehidratasyon
- Oral rehidrasyonu tolere edebilme
- Ek risk faktörlerinin olmaması
Tedavi: Oral rehidrasyon solüsyonları ile evde tedavi edilebilir 1, 4
Komplike Vakalar
Aşağıdaki faktörlerden herhangi biri varsa komplike olarak değerlendirilir:
- Orta-şiddetli karın krampları
- Şiddetli kusma
- Ateş (>38°C)
- Sepsis belirtileri
- Nötropeni
- Kanlı dışkılama
- Şiddetli dehidratasyon
Tedavi: Hastaneye yatış ve agresif tedavi gerektirir 2
Özel Hasta Grupları
Çocuklar
- Dehidratasyon çocuklarda daha hızlı gelişir
- Rotavirüs enfeksiyonu hastaneye yatışların %30-50'sinden sorumludur
- 3 yaş altı çocuklarda şiddetli dehidratasyon riski daha yüksektir 2
İmmün Yetmezlikli Hastalar
- Daha uzun süreli ve şiddetli hastalık
- Uzamış virüs atılımı
- Komplikasyon riski yüksek
- Daha düşük yatış eşiği uygulanmalıdır 1
Hastaneye Yatırılan Hastaların Değerlendirilmesi
Yatış yapılan tüm hastalarda şu tetkikler yapılmalıdır:
- Tam kan sayımı
- CRP
- Elektrolitler
- Karaciğer fonksiyon testleri
- Dışkı kültürü
- Clostridioides difficile testi
- Gerekirse radyolojik görüntüleme 2
Tedavi Yaklaşımı
İntravenöz Rehidrasyon Endikasyonları
Antiemetik Kullanımı
- Ondansetron, oral rehidrasyonu tolere edemeyen çocuklarda kullanılabilir
- İntravenöz sıvı ihtiyacını ve hastaneye yatış oranını azaltabilir 6, 3
Dikkat Edilmesi Gereken Durumlar
- Akut şiddetli ülseratif kolit gibi inflamatuar bağırsak hastalığı alevlenmeleri gastroenterit ile karıştırılabilir ve farklı tedavi yaklaşımı gerektirir 2
- Antibiyotikler, antidiyareikler ve antiemetikler uygun olmayan şekilde reçete edilebilir ve bu durum tedaviyi komplike hale getirebilir 7
- Venöz tromboz riski artmış olduğundan, hastaneye yatırılan hastalarda uygun antikoagülan profilaksisi uygulanmalıdır 2
Hastaneye yatış kararı, klinik bulgular, laboratuvar sonuçları ve risk faktörlerinin kapsamlı değerlendirmesine dayanmalıdır. Erken ve uygun müdahale, komplikasyonları önlemek ve mortaliteyi azaltmak için kritik öneme sahiptir.