How do PPIs stop GI bleeding?

PPI-lərin Mədə-Bağırsaq Qanaxmalarında Təsir Mexanizmi

Proton pompa inhibitorları (PPI-lər) mədə-bağırsaq qanaxmalarını mədə turşusu sekresiyasını azaltmaqla, trombların stabilləşməsinə kömək etməklə və xoraların sağalmasını sürətləndirməklə dayandırırlar.

Təsir Mexanizmi

PPI-lər mədə-bağırsaq qanaxmalarını aşağıdakı mexanizmlərlə dayandırırlar:

1. Turşu sekresiyasının inhibisiyası:

   • PPI-lər mədə parietal hüceyrələrinin sekresiya səthində yerləşən (H+, K+)-ATPaz ferment sisteminə kovalent bağlanaraq mədə turşusu istehsalının son mərhələsini blokada edir 1
   • Bu təsir həm bazal, həm də stimullaşdırılmış mədə turşusu sekresiyasını inhibə edir və 24 saatdan çox davam edir 2

2. Mədə pH-nın yüksəldilməsi:

   • Mədənin pH 5.4-dən aşağı olan turş mühiti koaqulyasiya funksiyasını dəyişdirir və pepsinogenin aktivləşməsinə səbəb olur ki, bu da trombosit tıxaclarını parçalayır 3
   • PPI-lər mədə pH-nı yüksəldərək qanaxma riskini azaldır

3. Trombların stabilləşməsi:

   • Yüksək pH mühitində tromblar daha stabil olur və qanaxma yerində qan laxtaları daha yaxşı formalaşır 4
   • Turşuluğun azalması pepsin aktivliyini azaldır, beləliklə trombların parçalanmasının qarşısını alır

4. Xoraların sağalmasının sürətləndirilməsi:

   • Turşuluğun azalması xoraların sağalmasına şərait yaradır və təkrar qanaxma riskini azaldır 4
   • PPI-lər endoskopik müalicədən sonra təkrar qanaxma riskini 50%-ə qədər azalda bilər 4

Klinik Tətbiqi

Dozalama və Təyinat Rejimi

• Kəskin qanaxma zamanı:

  • Yüksək dozada venadaxili PPI (80 mg bolus, sonra 8 mg/saat fasiləsiz infuziya) endoskopik müalicədən sonra 72 saat ərzində təkrar qanaxmanı əhəmiyyətli dərəcədə azaldır (5.9% vs. 10.3%, p = 0.03) 4
  • Endoskopiyadan əvvəl PPI müalicəsinə başlamaq son endoskopiya zamanı qanaxma əlamətlərini azalda bilər 4

• Davamlı müalicə:

  • Peptic xora qanaxmasından sonra 6-8 həftə ərzində PPI müalicəsi tövsiyə olunur (selikli qişanın sağalması üçün) 4
  • Uzunmüddətli PPI müalicəsi yalnız davamlı NSAID istifadəsi olan xəstələrdə tövsiyə olunur 4

Müalicə Effektivliyi

• PPI-lər təkrar qanaxma nisbətini (OR 0.48; 95% CI 0.40-0.57) və cərrahi müdaxilə ehtiyacını (OR 0.61; 95% CI 0.48-0.76) əhəmiyyətli dərəcədə azaldır 5
• Xora ilə əlaqəli ölüm hallarını azaldır (OR 0.58; 95% CI 0.35-0.96) 5
• Həm venadaxili, həm də oral PPI-lər təkrar qanaxma və cərrahi müdaxilə ehtiyacını azaltmaqda effektivdir 5, 6

Diqqət Edilməli Məqamlar

1. Endoskopik müalicənin əhəmiyyəti:

   • PPI-lər endoskopik müalicənin əvəzedicisi deyil, ona əlavədir
   • Kəskin qanaxması olan xəstələrdə təcili endoskopiya PPI müalicəsi ilə gecikdirilməməlidir 4

2. Yanaşı xəstəlikləri olan xəstələr:

   • Yanaşı xəstəlikləri olan xəstələrdə təkrar qanaxma riski yüksək qalır
   • Bu xəstələrdə 7 günə qədər aşağı dozalı PPI infuziyası təkrar qanaxmanın daha yaxşı nəzarətini təmin edə bilər 3

3. Genetik fərqliliklər:

   • CYP2C19 genotiplərində xəstələrarası fərqlər PPI-lərin metabolizminə təsir edə bilər
   • Yeni nəsil PPI-lər (məsələn, esomeprazol) təkrar qanaxmanın qarşısını almaq üçün daha perspektivli ola bilər 3

4. H2-reseptor antagonistləri ilə müqayisə:

   • PPI-lər H2-reseptor antagonistlərindən daha effektivdir
   • Bir kohort araşdırmasında, PPI istifadəsi yuxarı mədə-bağırsaq qanaxmasını daha çox azaltmışdır (OR 0.04) H2RA istifadəsi ilə müqayisədə (OR 0.43) 4

PPI-lər mədə turşusu sekresiyasını azaldaraq, trombların stabilləşməsinə kömək edərək və xoraların sağalmasını sürətləndirərək mədə-bağırsaq qanaxmalarının müalicəsində əsas rol oynayır.