What is the role of Single port Video-Assisted Thoracic Surgery (VATS) lobectomy in the treatment of early-stage lung cancer?

การผ่าตัดแบบ Single Port VATS Lobectomy สำหรับมะเร็งปอดระยะต้น

การผ่าตัดแบบ Single Port VATS Lobectomy เป็นทางเลือกที่ปลอดภัยและมีประสิทธิภาพสำหรับการรักษามะเร็งปอดระยะต้น โดยให้ผลการรักษาด้านมะเร็งวิทยาที่ยอมรับได้เทียบเท่ากับการผ่าตัดแบบเปิดหรือแบบหลายแผล แต่มีข้อดีคือผู้ป่วยฟื้นตัวเร็วกว่าและมีความเจ็บปวดหลังผ่าตัดน้อยกว่า 1

ข้อบ่งชี้และการคัดเลือกผู้ป่วย

การผ่าตัด Single Port VATS Lobectomy เหมาะสำหรับ:

• ผู้ป่วยมะเร็งปอดระยะต้น (Stage I-II) ที่ไม่มีการแพร่กระจายไปยังต่อมน้ำเหลือง 2
• ผู้ป่วยที่มีสมรรถภาพปอดและหัวใจเพียงพอสำหรับการผ่าตัด 1
• ก้อนมะเร็งที่อยู่ตำแหน่งชายปอด (peripheral) ไม่ลุกลามเข้าหลอดเลือดหรือหลอดลมใหญ่

ข้อดีของ Single Port VATS เมื่อเทียบกับการผ่าตัดแบบเปิด

• การฟื้นตัวของสมรรถภาพร่างกายหลังผ่าตัดดีกว่า โดยเฉพาะใน 5 สัปดาห์แรกหลังผ่าตัด 3
• ความเจ็บปวดหลังผ่าตัดน้อยกว่า 4
• ระยะเวลานอนโรงพยาบาลสั้นกว่า 1
• ภาวะแทรกซ้อนหลังผ่าตัดน้อยกว่า 3
• แผลเล็ก มีแผลเป็นน้อย (แผลยาวประมาณ 3-5 ซม.) 4
• ลดโอกาสเกิดภาวะปวดเรื้อรังหลังผ่าตัด 4

หลักการทางศัลยกรรมและเทคนิคการผ่าตัด

การผ่าตัด Single Port VATS Lobectomy ต้องยึดหลักการสำคัญทางมะเร็งวิทยาดังนี้:

1. การเข้าถึง: ใช้แผลเดียวขนาด 3-5 ซม. โดยสอดกล้องและเครื่องมือผ่าตัดผ่านแผลเดียวกัน 4

2. หลักการทางมะเร็งวิทยา:

   • ตัดแยกหลอดเลือดและหลอดลมของกลีบปอดที่ต้องการตัดออกแบบแยกเป็นรายโครงสร้าง 2
   • ต้องทำการเลาะต่อมน้ำเหลืองอย่างเป็นระบบ (systematic lymph node dissection) ตามมาตรฐาน IASLC 1
   • การเลาะต่อมน้ำเหลืองต้องระมัดระวังไม่ให้แตกหรือสัมผัสโดยตรง 2

3. ขั้นตอนการผ่าตัด:

   • เลาะโครงสร้างบริเวณขั้วปอด
   • แยกรอยแยกระหว่างกลีบปอด (fissure)
   • เลาะรอบหลอดเลือดและหลอดลม
   • ตัดแยกหลอดเลือดและหลอดลมทีละส่วน
   • นำชิ้นเนื้อออก
   • เลาะต่อมน้ำเหลืองในช่องอก 2

ผลลัพธ์ทางคลินิกและการรอดชีวิต

การศึกษาเปรียบเทียบระหว่าง Single Port VATS กับการผ่าตัดแบบหลายแผลพบว่า:

• อัตราการรอดชีวิตในระยะกลาง (midterm survival) ไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ 5
• อัตราการรอดชีวิตโดยปราศจากการกลับเป็นซ้ำ (recurrence-free survival) ไม่แตกต่างกัน 5
• การศึกษาล่าสุดไม่พบความแตกต่างในอัตราการรอดชีวิตโดยปราศจากการลุกลามของมะเร็ง (progression-free survival) และอัตราการรอดชีวิตโดยรวม (overall survival) ที่ 52 สัปดาห์ 3

ข้อควรระวังและข้อจำกัด

1. การคัดเลือกผู้ป่วยที่เหมาะสม:

   • ต้องประเมินสมรรถภาพปอดและหัวใจอย่างละเอียด 1
   • ผู้ป่วยที่มี FEV1 และ DLCO >80% โดยไม่มีโรคร่วมสำคัญ เหมาะสมสำหรับการผ่าตัด 1
   • ผู้ป่วยที่มีสมรรถภาพปอดต่ำกว่านี้ ควรได้รับการทดสอบการออกกำลังกายและการประเมินสมรรถภาพปอดแยกข้าง 1

2. ทักษะของศัลยแพทย์:

   • ต้องการศัลยแพทย์ที่มีความเชี่ยวชาญเฉพาะด้าน VATS 4
   • มีช่วงการเรียนรู้ (learning curve) ที่ต้องผ่าน แต่ระยะเวลาผ่าตัดและผลลัพธ์ไม่แตกต่างจากการผ่าตัดแบบหลายแผลอย่างมีนัยสำคัญ 5

3. ข้อจำกัดทางเทคนิค:

   • ไม่เหมาะกับก้อนขนาดใหญ่หรือก้อนที่อยู่ลึก
   • อาจต้องเปลี่ยนเป็นการผ่าตัดแบบเปิดหากพบความยากลำบากระหว่างผ่าตัด

สรุป

Single Port VATS Lobectomy เป็นทางเลือกที่ปลอดภัยและมีประสิทธิภาพสำหรับผู้ป่วยมะเร็งปอดระยะต้น โดยให้ผลลัพธ์ทางมะเร็งวิทยาที่ไม่แตกต่างจากการผ่าตัดแบบเปิดหรือแบบหลายแผล แต่มีข้อดีในแง่การฟื้นตัวที่เร็วขึ้น ความเจ็บปวดน้อยลง และผลลัพธ์ด้านความสวยงามที่ดีกว่า 1, 5, 3 การคัดเลือกผู้ป่วยที่เหมาะสมและทักษะของศัลยแพทย์เป็นปัจจัยสำคัญต่อความสำเร็จของการผ่าตัดด้วยวิธีนี้