What are the most critical errors physicians can make when treating anaphylactic shock?

Anafilaktik şokun müalicəsində həkimlərin ən çox etdiyi səhvlər

Anafilaktik şokun müalicəsində ən kritik həkim səhvi epinefrinin təcili tətbiqinin gecikdirilməsi və ya tamamilə istifadə edilməməsidir. 1, 2 Bu səhv ölümlə nəticələnə bilər.

Epinefrin istifadəsi ilə bağlı səhvlər

• Epinefrinin gecikdirilməsi: Tədqiqatlar göstərir ki, ölümcül anafilaksiya hallarında epinefrinin ağır respirator simptomlardan əvvəl və ya 5 dəqiqə ərzində verilməməsi ölüm riskini əhəmiyyətli dərəcədə artırır 2
• Yanlış inyeksiya yeri: Epinefrinin bud əzələsinin anterolateral hissəsinə (vastus lateralis) deyil, deltoid əzələsinə və ya sağrı əzələsinə vurulması - bu, absorbsiyanın azalmasına və ya qaz qanqrenası kimi ciddi infeksiyalara səbəb ola bilər 3
• Antihistaminlərin epinefrin əvəzinə istifadəsi: Antihistaminlər anafilaksiyanın dəri simptomlarını yüngülləşdirə bilər, lakin kardiovaskulyar və respirator simptomları müalicə etmir və epinefrinin əvəzinə istifadə edilməməlidir 2
• Epinefrin dozasının düzgün seçilməməsi: Böyüklər üçün standart doza 0.3-0.5 mg (1:1000 məhlulun 0.3-0.5 ml), uşaqlar üçün 0.01 mg/kg (maksimum 0.3 mg) olmalıdır 1

Digər kritik səhvlər

• Tənəffüs yollarının təhlükəsinin qiymətləndirilməməsi: Erkən mərhələdə səs batması, stridor və dil ödemi kimi əlamətlərin tanınmaması və mütəxəssis yardımının gecikdirilməsi 1
• Yetersiz maye resussitasiyası: Anafilaktik şokda damar keçiriciliyinin artması səbəbindən böyüklərdə ilk 5 dəqiqədə 1-2 litr normal salin (5-10 ml/kg), uşaqlarda ilk saatda 30 ml/kg-a qədər maye verilməlidir 1
• İkinci doza epinefrinin verilməməsi: İlk dozadan sonra yaxşılaşma olmadıqda və ya simptomlar təkrarlandıqda hər 5-15 dəqiqədən bir əlavə dozalar lazım ola bilər 2
• Beta-bloker qəbul edən xəstələrdə xüsusi müalicənin tətbiq edilməməsi: Bu xəstələrdə epinefrinə cavab zəif ola bilər və qlükaqon (1-5 mg IV 5 dəqiqə ərzində, sonra 5-15 μg/dəq infuziya) tətbiq edilməlidir 2, 1

Diaqnostik səhvlər

• Dəri simptomlarının olmamasına görə anafilaksiyanın inkar edilməsi: Anafilaksiya zamanı bütün xəstələrdə dəri simptomları (səpgi, qaşınma) olmaya bilər, xüsusilə ölümcül hallarda 2
• Bifazik reaksiyaların nəzərə alınmaması: İlkin yaxşılaşmadan sonra 18-35% hallarda simptomlar təkrarlana bilər, bu səbəbdən müşahidə müddəti fərdi olmalıdır 2, 4

Xüsusi qruplarda səhvlər

• Yeniyetmələrdə risk faktorlarının nəzərə alınmaması: Yeniyetmələr anafilaksiya zamanı simptomları inkar etmək və təcili dərmanları daşımamaq meylindədirlər, bu da ölüm riskini artırır 2
• Astma xəstələrində əlavə diqqətin göstərilməməsi: Astma xəstələri, xüsusilə qida allergiyası olanlar, anafilaksiyadan ölüm riski daha yüksəkdir 2

Təcili müalicə protokolunun düzgün ardıcıllığı

1. Epinefrin 1:1000 (1 mg/ml) məhlulunu dərhal əzələdaxili (bud əzələsinin anterolateral hissəsinə) vurun
2. Xəstəni uzadın, ayaqlarını yuxarı qaldırın
3. Oksigen verin
4. İntravenoz maye resussitasiyasına başlayın
5. Lazım gələrsə, 5-15 dəqiqədən bir epinefrin dozasını təkrarlayın
6. Antihistaminlər və kortikosteroidlər ikinci xətt müalicə kimi istifadə edilə bilər

Anafilaktik şokun müalicəsində uğur qazanmaq üçün həkimlər epinefrini tərəddüd etmədən və düzgün tətbiq etməli, tənəffüs yollarını diqqətlə qiymətləndirməli və adekvat maye resussitasiyası təmin etməlidirlər.