Həkimlər üçün təcili tibbi yardım kursunun 10 ən populyar mövzusu
Təcili tibbi yardım kursunda həkimlər üçün ən vacib 10 mövzu ürək dayanması və təcili kardiovaskulyar yardım, tənəffüs çatışmazlığı, şok vəziyyətləri, nevroloji təcili hallar, travma, pediatrik təcili hallar, triaj, komanda işi və liderlik, reanimasiya təhsili və xüsusi vəziyyətlərdə reanimasiya olmalıdır. 1, 2
1. Ürək dayanması və kardiopulmonal reanimasiya (CPR)
- Yüksək keyfiyyətli CPR texnikası - adekvat kompressiya dərinliyi və tempi, kompressiyalar arasında fasilələrin minimuma endirilməsi 1
- Erkən defibrillyasiya - ventrikulyar fibrillyasiya və ya nəbzsiz ventrikulyar taxikardiya zamanı həyati əhəmiyyətli 1, 2
- Ürək dayanması ritmlərinin təsnifatı və müalicə alqoritmləri:
- Ventrikulyar fibrillyasiya (VF)
- Nəbzsiz ventrikulyar taxikardiya (pVT)
- Nəbzsiz elektrik aktivliyi (PEA)
- Asistoliya 2
- Epinefrin və antiaritmik dərmanların istifadəsi 1, 2
- Ürək dayanmasının potensial geri dönən səbəblərinin müəyyənləşdirilməsi və müalicəsi (H və T-lər) 2
2. Təcili tənəffüs yardımı
- Tənəffüs çatışmazlığının erkən əlamətləri və müalicəsi
- Tənəffüs yollarının idarə edilməsi texnikaları
- Süni tənəffüs və oksigen terapiyası
- İnvaziv və qeyri-invaziv ventilyasiya göstərişləri 1
- Tənəffüs çatışmazlığından tənəffüs dayanmasına keçidin qarşısının alınması 3
3. Şok vəziyyətləri və təcili hemodinamik dəstək
- Şokun növləri və erkən əlamətləri (kompensasiya olunmuş və dekompensasiya olunmuş şok) 3
- Maye resussitasiyası və vazopressor terapiyası
- Şokun spesifik səbəblərinin müalicəsi (septik, kardiogen, hipovolemik, anafilaktik) 3, 4
- Kardiogen şok zamanı antitrombolik terapiya xüsusiyyətləri 4
4. Nevroloji təcili hallar
- Kəskin insult və tranzitor işemik həmlələr
- Status epileptikus və kəskin qıcolma halları 3
- Koma və şüur səviyyəsinin dəyişməsi
- Nevroloji proqnozlaşdırma - beyin zədələnməsi olan ürək dayanması xəstələrində 1
5. Travma və çoxsaylı zədələnmələr
- Travma triajı və ilkin qiymətləndirmə
- Travma zamanı həyati təhlükəli vəziyyətlərin idarə edilməsi
- Kəllə-beyin travması, döş qəfəsi və qarın travması 1, 3
- Travma nəticəsində ürək dayanması xüsusiyyətləri
6. Pediatrik təcili hallar
- Uşaqlarda CPR xüsusiyyətləri
- Pediatrik təcili hallarda dərman dozaları və avadanlıq ölçüləri
- Uşaqlarda tənəffüs çatışmazlığı və şok əlamətləri 3, 5
- Yaşa uyğun həyati göstəricilərin qiymətləndirilməsi 3
7. Təcili halların triajı və idarə edilməsi
- Kütləvi fəlakət zamanı triaj prinsipləri
- Kritik xəstələrin təcili qiymətləndirilməsi
- İntensiv terapiya şöbəsinə qəbul və çıxarılma meyarları 1
- Resursların məhdud olduğu şəraitdə qərar qəbul etmə 1
8. Komanda işi və liderlik
- Təcili vəziyyətlərdə effektiv komanda işi
- Kriz vəziyyətlərində liderlik bacarıqları
- Kommunikasiya strategiyaları
- Təcili vəziyyətlərdə qərar qəbul etmə 1
9. Reanimasiya təhsili və bacarıqların saxlanması
- Məqsədyönlü təcrübə və ustalıq təlimi modeli
- Gücləndirilmiş təlim (booster training) və fasiləli öyrənmə yanaşması
- CPR əks-əlaqə cihazlarının istifadəsi
- Simulyasiya və in situ təlim 1
10. Xüsusi vəziyyətlərdə reanimasiya
- Hamiləlik zamanı ürək dayanması
- Elektrolit pozğunluqları zamanı reanimasiya
- Ürək cərrahiyyəsindən sonra ürək dayanması
- Opioid ilə əlaqəli ürək dayanması
- Hipotermiya və qərq olma halları 1
Əsas tövsiyələr və diqqət edilməli məqamlar
- Ürək dayanması zamanı erkən CPR və defibrillyasiya həyati əhəmiyyət daşıyır - hər dəqiqə gecikdikdə sağ qalma ehtimalı 7-10% azalır 2, 6
- "Sağ qalma zənciri" konsepsiyasının tətbiqi - erkən tanıma, erkən CPR, erkən defibrillyasiya və erkən təkmilləşdirilmiş yardım 6
- Ürək dayanmasından sonrakı qayğı - hədəflənmiş temperatur idarəetməsi və nevroloji proqnozlaşdırma 1
- Təlim proqramları praktik bacarıqların qazanılması və saxlanmasına yönəlməlidir 1
- Təcili tibbi yardım kursları həkimlərin real həyatda qarşılaşacaqları vəziyyətlərə hazırlanması üçün simulyasiya və praktiki təlimlərlə zəngin olmalıdır 1, 7
Bu mövzular həkimlərin təcili tibbi yardım göstərmək bacarıqlarını təkmilləşdirmək və xəstələrin sağ qalma nəticələrini yaxşılaşdırmaq üçün vacibdir.