Anafilaktik Şok Müalicəsi: Master Klass Məlumatlar
Anafilaktik şok zamanı ilk və ən vacib müalicə tədbiri dərhal epinefrin (adrenalin) əzələ daxili inyeksiyasıdır. 1, 2
İlkin Müalicə Tədbirləri
- Epinefrin dərhal əzələ daxili (ƏD) inyeksiya edilməlidir - 0.2-0.5 mg (1:1000) dozada, bud əzələsinin yan tərəfinə, hər 5-15 dəqiqədən bir təkrarlana bilər 1, 3
- Böyüklər üçün auto-injektor 0.3 mg epinefrin, uşaqlar üçün isə 0.15 mg epinefrin təmin edir 1
- Tənəffüs yollarını qiymətləndirin və təmin edin - orofaringeal və ya laringeal ödem sürətlə inkişaf edə bilər, tənəffüs yollarının idarə edilməsində təcrübəli mütəxəssisə dərhal müraciət edin 1
- Yaxın hemodinamik monitorinq aparılmalıdır - kardiovaskulyar və respirator vəziyyət sürətlə dəyişə bilər 1
- Vena daxili (VD) giriş yaradın və maye resussitasiyası başladın 1, 4
Davam Edən Anafilaksiya və ya Şok Müalicəsi
- Əgər VD giriş varsa, epinefrinin VD istifadəsi mümkündür - 0.05-0.1 mg (1:10,000) dozada 1
- Şok davam edərsə, epinefrin infuziyası (5-15 μg/dəq) başlada bilərsiniz 1
- Bronxospazm epinefrinə cavab vermirsə, nebulizə edilmiş albuterol istifadə edin - 2.5-5 mg 3 ml fizioloji məhlulda 1
- Hipotenziya maye resussitasiyasına və epinefrin inyeksiyalarına cavab vermirsə, dopamin infuziyası (2-20 μg/kg/dəq) başlada bilərsiniz 1
- Beta-bloker qəbul edən xəstələrdə müalicə çətinləşərsə, qlükaqon (1-5 mg VD 5 dəqiqə ərzində, sonra 5-15 mg/dəq infuziya) nəzərdən keçirin 1
Kardiopulmonar Arrest Zamanı Müalicə
- Standart BLS (Basic Life Support) və ACLS (Advanced Cardiac Life Support) protokollarını tətbiq edin 1
- Yüksək doza VD epinefrin tətbiq edin - 1-3 mg (1:10,000) 3 dəqiqə ərzində yavaş VD, sonra 4-10 μg/dəq infuziya 1
- Sürətli həcm genişlənməsi vacibdir 1, 4
- Asistoliya və/və ya nəbzsiz elektrik aktivliyi varsa, atropin və transkutan kardiostimulyasiya nəzərdən keçirin 1
- Anafilaksiya zamanı uzadılmış reanimasiya səyləri təşviq edilir, xüsusilə xəstə gənc və sağlam kardiovaskulyar sistemə malikdirsə 1
Müalicədə Vacib Nüanslar
- Epinefrinin təxirə salınması ölümcül ola bilər, bu səbəbdən anafilaksiyanın ilk əlamətlərində dərhal tətbiq edilməlidir 5, 6
- Bud əzələsinin yan tərəfinə ƏD inyeksiya ən effektiv yoldur - dərialtı inyeksiyaya nisbətən daha sürətli təsir göstərir 5, 3
- VD epinefrin yalnız şok halında və ya ƏD epinefrin effektiv olmadıqda istifadə edilməlidir, çünki yan təsir riski daha yüksəkdir 5
- Antihistaminlər, inhalyasiya beta-aqonistləri və VD kortikosteroidlərin anafilaksiya nəticəsində baş verən ürək dayanmasında sübut edilmiş faydası yoxdur 1
- Ağır hallarda vasopressin (10-40 IU) epinefrinə əlavə olaraq və ya alternativ kimi nəzərdən keçirilə bilər 7
Müşahidə və Sonrakı İzləmə
- Müşahidə müddəti fərdi olmalıdır, çünki bifazik və ya uzadılmış anafilaksiyanın etibarlı proqnozlaşdırıcıları yoxdur 1, 4
- Kəskin epizod həll olunduqdan sonra, xəstələrə epinefrin şprisi və ya auto-injektor təmin edilməli və təkrarlanan reaksiyalar üçün təlimatlandırılmalıdır 1, 3
- Bütün anafilaksiya hallarından sonra allerqoloq konsultasiyası tövsiyə edilir 3