What is the initial approach to a patient presenting with abdominal pain?

Tiếp cận bệnh nhân đau bụng

Đánh giá ban đầu của bệnh nhân đau bụng cấp nên bao gồm tiền sử chi tiết, khám lâm sàng, xét nghiệm cơ bản và chẩn đoán hình ảnh dựa trên vị trí đau để xác định nguyên nhân và mức độ nghiêm trọng của tình trạng bệnh. 1

Đánh giá lâm sàng ban đầu

• Xác định vị trí đau là điểm khởi đầu hữu ích để định hướng chẩn đoán và quyết định phương pháp chẩn đoán hình ảnh phù hợp 1
• Đánh giá các dấu hiệu sinh tồn để phát hiện sốt, nhịp tim nhanh, hạ huyết áp hoặc thở nhanh có thể chỉ ra nhiễm trùng, chảy máu hoặc các biến chứng khác 2
• Tìm kiếm các dấu hiệu báo động như đau dữ dội, khởi phát đột ngột, sốt cao, chướng bụng, phản ứng thành bụng, dấu hiệu Murphy dương tính (đau khi ấn vùng gan mật) 1, 3
• Đánh giá các triệu chứng đi kèm như nôn, tiêu chảy, táo bón, đi tiểu khó khăn, xuất huyết tiêu hóa 4

Xét nghiệm cận lâm sàng

• Công thức máu toàn bộ để đánh giá tình trạng bạch cầu tăng, có thể gợi ý nhiễm trùng hoặc viêm 2, 5
• Xét nghiệm CRP là yếu tố dự đoán quan trọng cho việc nhập viện (tỷ suất chênh OR = 6,24) 5
• Xét nghiệm chức năng gan, thận và điện giải đồ để đánh giá rối loạn chức năng cơ quan 2
• Xét nghiệm β-hCG nên được cân nhắc trước khi thực hiện chẩn đoán hình ảnh ở tất cả phụ nữ trong độ tuổi sinh sản có đau bụng cấp 1, 2

Chẩn đoán hình ảnh theo vị trí đau

• Đau vùng hạ sườn phải: Siêu âm bụng là phương pháp chẩn đoán hình ảnh ban đầu phù hợp nhất để đánh giá bệnh nhân đau hạ sườn phải cấp tính 1
• Đau hố chậu phải hoặc hố chậu trái: Chụp CT bụng và khung chậu có cản quang là phương pháp chẩn đoán hình ảnh ban đầu phù hợp nhất 1
• Đau bụng không xác định vị trí: CT bụng và khung chậu có cản quang là lựa chọn tối ưu, đặc biệt khi có sốt hoặc nghi ngờ bệnh lý nghiêm trọng 1
• Chụp X-quang bụng thông thường có giá trị chẩn đoán hạn chế trong đánh giá hầu hết bệnh nhân đau bụng cấp 1

Chẩn đoán hình ảnh theo bệnh lý nghi ngờ

• Viêm túi mật cấp: Siêu âm bụng 1
• Viêm ruột thừa: CT bụng và khung chậu có cản quang 1
• Viêm túi thừa: CT bụng và khung chậu có cản quang 1
• Tắc ruột: CT bụng và khung chậu có cản quang 1
• Sỏi thận: CT bụng và khung chậu không cản quang 1
• Viêm tụy cấp: Siêu âm bụng (ban đầu), CT nếu siêu âm không chẩn đoán được 1

Lưu ý đặc biệt

• Ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản, cần cân nhắc các bệnh lý phụ khoa như thai ngoài tử cung, xoắn buồng trứng, viêm vùng chậu 1, 4
• Ở người cao tuổi, triệu chứng có thể không điển hình và cần đánh giá kỹ lưỡng hơn, ngay cả khi xét nghiệm bình thường 1, 4
• Đối với đau bụng mạn tính, cần phân biệt giữa bệnh lý thực thể và rối loạn chức năng (như hội chứng ruột kích thích) 6
• Kết quả chẩn đoán hình ảnh bất thường là yếu tố dự đoán quan trọng cho việc nhập viện (tỷ suất chênh OR = 6,47) 5

Các lưu ý quan trọng

• Tránh lạm dụng CT để giảm thiểu phơi nhiễm bức xạ ion hóa, đặc biệt ở bệnh nhân trẻ tuổi 1
• Cân nhắc sử dụng siêu âm như phương pháp chẩn đoán hình ảnh ban đầu cho viêm ruột thừa nghi ngờ trước khi chụp CT 1
• Nếu nghi ngờ cao về bệnh lý ngoại khoa mặc dù kết quả chẩn đoán hình ảnh âm tính, cân nhắc nội soi chẩn đoán 2
• Nếu chẩn đoán hình ảnh ban đầu âm tính nhưng triệu chứng vẫn tồn tại, cân nhắc lặp lại chẩn đoán hình ảnh sau 24-48 giờ 2