Xử trí bệnh nhân có ceton máu tăng nhẹ
Với bệnh nhân có ceton niệu âm tính và ceton máu 0.2, không cần điều trị đặc hiệu vì đây là mức tăng ceton máu rất nhẹ, nằm trong giới hạn bình thường và không gợi ý tình trạng nhiễm toan ceton. 1, 2
Đánh giá tình trạng ceton máu
- Nồng độ ceton máu bình thường thường <0.5 mmol/L, và mức 0.2 mmol/L được coi là nằm trong giới hạn bình thường 1
- Ceton máu tăng nhẹ có thể xuất hiện trong nhiều tình huống sinh lý bình thường như nhịn ăn, tập thể dục kéo dài hoặc chế độ ăn ít carbohydrate 3, 4
- Ceton niệu âm tính cùng với ceton máu thấp (0.2) xác nhận không có tình trạng nhiễm toan ceton đáng kể 2, 5
Phân biệt với nhiễm toan ceton đái tháo đường (DKA)
- Chẩn đoán DKA đòi hỏi sự hiện diện của nhiễm toan chuyển hóa (pH <7.3), bicarbonat huyết thanh <15 mEq/L và tăng ceton máu đáng kể 6
- Trong DKA, tỷ lệ β-hydroxybutyrate:acetoacetate thường tăng từ mức bình thường (1:1) lên cao tới 10:1 3
- DKA cần được điều trị tích cực với bù dịch và insulin, nhưng không áp dụng cho trường hợp ceton máu tăng nhẹ 1
Xử trí ceton máu tăng nhẹ
- Theo dõi đường huyết thường xuyên để đảm bảo không có tình trạng tăng đường huyết đáng kể 1, 2
- Đảm bảo đủ nước và điện giải, đặc biệt nếu bệnh nhân có các triệu chứng như mệt mỏi hoặc khát nước 5
- Không cần thiết phải sử dụng insulin trong trường hợp ceton máu tăng nhẹ mà không kèm theo tăng đường huyết đáng kể 1, 7
Theo dõi và phòng ngừa
- Ở những bệnh nhân có nguy cơ cao phát triển DKA (như đái tháo đường type 1 hoặc đang dùng thuốc ức chế SGLT2), cần theo dõi ceton máu khi có tăng đường huyết không giải thích được hoặc có triệu chứng của nhiễm toan ceton 1
- Nếu ceton máu tăng dần hoặc xuất hiện các triệu chứng như buồn nôn, nôn, đau bụng, thở nhanh, cần đánh giá lại và xem xét điều trị tích cực hơn 1, 5
Các yếu tố cần lưu ý
- Ceton máu có thể tăng trong nhiều tình trạng khác ngoài đái tháo đường như nhiễm toan ceton do rượu, nhịn đói kéo dài, hoặc chế độ ăn ketogenic 3, 8
- Phương pháp đo ceton bằng nitroprusside chỉ phát hiện acetoacetate trong máu và nước tiểu, không phát hiện β-hydroxybutyrate là chất ceton chính trong DKA 3, 8
- Ceton máu tăng nhẹ có thể có lợi cho não trong một số trường hợp, vì ceton là nguồn năng lượng hiệu quả cho não 9, 10
Trong trường hợp này, với ceton niệu âm tính và ceton máu chỉ 0.2, không cần can thiệp đặc biệt nào và có thể tiếp tục theo dõi bình thường.