Stosowanie kwasu masłowego podczas zaostrzenia choroby Crohna
Nie zaleca się stosowania kwasu masłowego podczas zaostrzenia choroby Crohna, ponieważ brak jest wystarczających dowodów na jego skuteczność w tej fazie choroby.
Uzasadnienie
- Aktualne wytyczne dotyczące leczenia choroby Crohna nie wymieniają kwasu masłowego jako zalecanej terapii w okresie zaostrzenia choroby 1
- Randomizowane badanie kontrolowane placebo przeprowadzone u dzieci i młodzieży z nowo zdiagnozowaną chorobą zapalną jelit wykazało, że 12-tygodniowa suplementacja kwasem masłowym jako terapia uzupełniająca nie przyniosła dodatkowych korzyści w porównaniu do standardowego leczenia 2
- Przegląd systematyczny badań dotyczących stosowania wlewek z maślanem sodu w chorobach zapalnych jelit nie potwierdził ich skuteczności w porównaniu do placebo 3
Zalecane leczenie w zaostrzeniu choroby Crohna
Leczenie pierwszego rzutu w zależności od ciężkości i lokalizacji choroby:
- W przypadku łagodnego do umiarkowanego zaostrzenia choroby Crohna w okolicy krętniczo-kątniczej zaleca się budezonid w dawce 9 mg/dobę 1
- W przypadku umiarkowanego do ciężkiego zaostrzenia zaleca się prednizon doustnie w dawce 40-60 mg/dobę 1
- W przypadku ciężkiego zaostrzenia wymagającego hospitalizacji zaleca się dożylne kortykosteroidy (np. metyloprednizolon 40-60 mg/dobę) 1
- W przypadku łagodnego zaostrzenia ograniczonego do okrężnicy można rozważyć sulfasalazynę w dawce 4-6 g/dobę 1
Leczenie biologiczne:
- W przypadku niepowodzenia terapii kortykosteroidami zaleca się leczenie biologiczne, w tym inhibitory TNF, wedolizumab lub ustekinumab 1
- Ocena odpowiedzi na leczenie powinna nastąpić w odpowiednim czasie: 2-4 tygodnie dla prednizonu, 4-8 tygodni dla budezonidu, 2-4 miesiące dla sulfasalazyny 1
Rola kwasu masłowego w chorobie Crohna
- Kwas masłowy jest metabolitem mikrobioty jelitowej i odgrywa rolę w regulacji funkcji immunologicznych, funkcji bariery nabłonkowej i homeostazy jelitowej 4
- Badania wskazują na zmniejszoną zdolność mikrobioty do syntezy maślanu u pacjentów z chorobą Crohna, szczególnie w postaci aktywnej 5
- Małe badanie z 2005 roku sugerowało, że doustny maślan może być skuteczny w indukcji remisji u pacjentów z łagodną do umiarkowanej chorobą Crohna, jednak badanie to miało niewielką liczebność (13 pacjentów) i wymaga potwierdzenia w większych badaniach 6
Potencjalne pułapki i uwagi
- Nie należy stosować kwasu masłowego jako alternatywy dla standardowego leczenia zaostrzenia choroby Crohna 1
- Wytyczne nie zalecają stosowania probiotyków w indukcji i podtrzymaniu remisji w chorobie Crohna 1
- Pacjenci z rozległym zajęciem jelita krętego lub po resekcji mogą mieć zmniejszoną zdolność do syntezy maślanu, co może być związane ze zmniejszonym spożyciem błonnika 5
- W przypadku zaostrzenia choroby Crohna kluczowe jest szybkie wdrożenie skutecznego leczenia przeciwzapalnego, aby zapobiec progresji choroby i powikłaniom 1, 7
W podsumowaniu, obecne dowody naukowe i wytyczne kliniczne nie wspierają stosowania kwasu masłowego jako terapii w zaostrzeniu choroby Crohna. Zaleca się stosowanie standardowych metod leczenia zgodnie z aktualnymi wytycznymi, w zależności od ciężkości i lokalizacji choroby.