ABCA4 Gen Mutasyonu Yönetimi
ABCA4 gen mutasyonu olan hastalarda tedavi yaklaşımı, mutasyon tipine göre belirlenmeli ve ursodeoksikolik asit (UDCA) tedavisi, özellikle missense mutasyonu olan hastalarda ilk seçenek olarak düşünülmelidir. 1
ABCA4 Mutasyonlarının Klinik Etkileri
- ABCA4 geni (ATP-bağlayıcı kaset alt-aile A üyesi 4), karaciğerde safra kanalı membranında fosfolipid taşınmasında rol oynayan MDR3 proteinini kodlar ve mutasyonları PFIC tip 3 (Progressive Familial Intrahepatic Cholestasis) olarak da bilinen MDR3 eksikliğine neden olur 1
- Biallelik ABCA4 mutasyonları (homozigot veya bileşik heterozigot) ciddi kolestaz, yüksek GGT seviyeleri ve biliyer fibrozis ile karakterizedir 1
- Monoallelik (heterozigot) mutasyonlar daha hafif klinik tablolara yol açabilir: düşük fosfolipid ilişkili kolelitiazis (LPAC), gebeliğin intrahepatik kolestazı (ICP), ilaç kaynaklı karaciğer hasarı (DILI) ve kronik kolestaz 1
Tedavi Yaklaşımları
Ursodeoksikolik Asit (UDCA) Tedavisi
- ABCA4 mutasyonu olan hastalarda UDCA tedavisi (10-15 mg/kg/gün) önerilmektedir 1
- Missense mutasyonu olan hastalar UDCA tedavisine daha iyi yanıt verirken, protein-kısaltıcı mutasyonları (PPTM) olan hastalar kısmi yanıt veya hiç yanıt vermeyebilir 1
- İki ciddi mutasyon taşıyan hastalar genellikle 10 yaşından önce karaciğer nakli gerektirebilir, ancak en az bir missense mutasyonu olan ve UDCA tedavisine yanıt veren hastalar kendi karaciğerleriyle onlarca yıl sağlıklı kalabilirler 1
Takip ve İzlem
Biallelik ABCA4 varyantları olan hastalar için:
Monoallelik ABCA4 varyantları olan hastalar için:
Hepatosellüler Karsinom (HCC) ve Kolanjiyokarsinom (CCA) Taraması
- ABCA4 mutasyonu olan hastalarda hepatobiliyer malignite riski artmıştır 1
- Ultrason ile tarama:
- İzlanda'da yapılan bir popülasyon analizinde, belirli heterozigot ABCA4 varyantları taşıyan bireylerde fibrozis/siroz (OR 5.52) ve HCC/CCA (OR 3.07-4.74) gelişme riskinin arttığı gösterilmiştir 1
Özel Hasta Grupları
Gebeliğin İntrahepatik Kolestazı (ICP) Olan Hastalar
- Doğumdan 6-8 hafta sonra klinik takip ve laboratuvar analizi önerilir 1
- Karaciğer fonksiyon testleri normalleşirse, 2-3 yıl sonra ikinci bir takip önerilir 1
- Serum karaciğer testleri normalleşmezse ve hasta sınıf 4/sınıf 5 ABCA4 varyantına sahipse, ömür boyu UDCA tedavisi düşünülebilir 1
Düşük Fosfolipid İlişkili Kolelitiazis (LPAC) Sendromu
- LPAC hastalarının %40-50'sinde heterozigot missense varyant bulunabilir 1
- Ömür boyu UDCA kullanımı önerilir, retrospektif analizler UDCA tedavisi alan bu hastalarda transplantasyonsuz sağkalım göstermiştir 1
Ciddi MDR3 Eksikliği Olan Çocuklar
- Doğal seyir genellikle büyüme geriliği, kaşıntı, yağda çözünen vitamin eksiklikleri ve biliyer siroz gelişimi ile karakterizedir 1
- UDCA tedavisine tam yanıt veren ve sirozu olmayan hastalarda 6 ayda bir klinik ve biyolojik değerlendirme ve yılda bir karaciğer ultrasonu yeterlidir 1
- Dekompanse siroz aşamasında tanı konulan veya son dönem karaciğer hastalığına ilerleyen hastalar, siroz komplikasyonlarını önlemek ve tedavi etmek için yakın takip gerektirir 1
Önemli Uyarılar
- UDCA tedavisine uyum kritik önem taşır; tedaviye ara verilmesi veya uyumsuzluk, anormal serum karaciğer testlerine neden olabilir 1
- Yüksek doz UDCA (28-30 mg/kg/gün) ileri evre karaciğer hastalığında zararlı olabileceğinden kaçınılmalıdır 2
- ABCA4 mutasyonu olan hastaların birinci derece akrabalarına genetik test önerilmelidir 1