Postępowanie okołoporodowe u kobiet z niepełnosprawnością wzrokową
Kobiety z niepełnosprawnością wzrokową wymagają multidyscyplinarnego podejścia podczas opieki okołoporodowej, z uwzględnieniem specyficznych potrzeb komunikacyjnych i adaptacji środowiska medycznego.
Zasady ogólne opieki okołoporodowej
- Opieka nad kobietą ciężarną z niepełnosprawnością wzrokową powinna być prowadzona przez zespół multidyscyplinarny składający się z położnika, okulisty, położnej oraz specjalisty rehabilitacji wzroku 1
- Komunikacja z pacjentką powinna uwzględniać jej potrzeby - należy zapytać o preferowany sposób przekazywania informacji (materiały w alfabecie Braille'a, nagrania audio, powiększony druk) 1
- Podczas pierwszej wizyty należy przeprowadzić szczegółową ocenę stanu wzroku pacjentki oraz ustalić, czy choroba oczu może ulec pogorszeniu w czasie ciąży 1
Modyfikacje opieki przedporodowej
- Kobiety z niepełnosprawnością wzrokową powinny otrzymać szczegółowe informacje dotyczące przebiegu ciąży, porodu oraz opieki nad noworodkiem w dostępnej dla nich formie 1, 2
- Należy zaplanować zwiększoną liczbę wizyt kontrolnych, aby zapewnić odpowiednie wsparcie i monitorowanie stanu zdrowia 1
- Pacjentki z retinopatią wymagają szczególnej uwagi - ciąża może powodować progresję zmian na dnie oka, dlatego konieczne są regularne badania okulistyczne 1
Farmakoterapia w ciąży u kobiet z niepełnosprawnością wzrokową
- Leki stosowane w leczeniu chorób oczu należy zweryfikować pod kątem bezpieczeństwa w ciąży 1
- Beta-blokery są najczęściej stosowaną grupą leków okulistycznych w ciąży ze względu na długoletnie doświadczenie kliniczne 1
- Należy unikać stosowania prostaglandyn w czasie ciąży ze względu na teoretyczne ryzyko przedwczesnego porodu 1
- Brymonidyna ma kategorię B bezpieczeństwa w ciąży, ale nie powinna być stosowana podczas karmienia piersią ze względu na ryzyko bezdechu u niemowląt 1
Przygotowanie do porodu
- Przed porodem kobieta powinna mieć możliwość zapoznania się z oddziałem położniczym - dotykowe poznanie sprzętu medycznego i pomieszczeń 3
- Personel medyczny powinien być przeszkolony w zakresie komunikacji z osobami z niepełnosprawnością wzrokową 2, 3
- Plan porodu powinien uwzględniać specjalne potrzeby pacjentki i być dostępny dla całego zespołu medycznego 1, 3
Poród i okres poporodowy
- Sam fakt niepełnosprawności wzrokowej nie powinien determinować drogi porodu - decyzja powinna być podejmowana na podstawie standardowych wskazań położniczych 1
- Badania wskazują na wyższy odsetek cięć cesarskich u kobiet z niepełnosprawnością wzrokową, co może wynikać z obaw personelu medycznego lub trudności w komunikacji 4
- Podczas porodu należy dokładnie opisywać pacjentce wszystkie procedury i uzyskiwać jej świadomą zgodę 2, 3
Opieka nad noworodkiem
- Kobiety z niepełnosprawnością wzrokową powinny otrzymać specjalistyczne wsparcie w zakresie opieki nad noworodkiem 1
- Należy zapewnić dodatkową edukację dotyczącą karmienia piersią, przewijania, kąpieli i innych czynności pielęgnacyjnych 2
- Wskazane jest zaangażowanie rodziny lub asystenta osoby niepełnosprawnej w pierwszym okresie po porodzie 3
Powikłania ciąży u kobiet z niepełnosprawnością wzrokową
- Kobiety z niepełnosprawnością wzrokową mają wyższe ryzyko wystąpienia cukrzycy ciążowej i ciężkiej preeklampsji 4
- Pacjentki z niepełnosprawnością wzrokową o podłożu autoimmunologicznym mają wyższe ryzyko poronień nawracających 4
- Niepełnosprawność wzrokowa jest niezależnym czynnikiem ryzyka transfuzji koncentratu krwinek czerwonych 4
Rehabilitacja wzroku w okresie okołoporodowym
- W przypadku pogorszenia widzenia w czasie ciąży należy zapewnić dostęp do specjalistycznej rehabilitacji wzroku 1
- Pacjentki powinny otrzymać informacje o dostępnych pomocach optycznych i nieoptycznych, które mogą ułatwić opiekę nad dzieckiem 1
- Rehabilitacja wzroku powinna być prowadzona przez specjalistę z doświadczeniem w pracy z osobami z niepełnosprawnością wzrokową 1
Wsparcie psychologiczne
- Kobiety z niepełnosprawnością wzrokową mogą doświadczać zwiększonego lęku związanego z ciążą i porodem 2, 3
- Należy zapewnić wsparcie psychologiczne oraz możliwość kontaktu z innymi matkami z niepełnosprawnością wzrokową 2
- Personel medyczny powinien wykazywać się empatią i zrozumieniem specyficznych potrzeb pacjentki 1
Zalecenia dla personelu medycznego
- Personel powinien przedstawiać się przy każdym kontakcie z pacjentką 2
- Należy używać prostego, zrozumiałego języka, unikając terminów medycznych 1
- Wszystkie procedury medyczne powinny być dokładnie wyjaśnione przed ich wykonaniem 2, 3
- Materiały edukacyjne powinny być dostępne w formatach alternatywnych (audio, powiększony druk, Braille) 1