Postępowanie w bólu brodawek sutkowych podczas karmienia piersią
Najskuteczniejszym postępowaniem w przypadku bólu brodawek sutkowych podczas karmienia piersią bez objawów ogólnych jest korekta techniki karmienia i pozycjonowania dziecka przy piersi, co stanowi podstawę leczenia i przynosi ulgę w większości przypadków. 1
Przyczyny bólu brodawek sutkowych podczas karmienia
- Nieprawidłowe przystawienie dziecka do piersi i nieprawidłowa pozycja podczas karmienia to najczęstsza przyczyna bólu brodawek sutkowych 1
- Wędzidełko języka (ankyloglossia) u dziecka może utrudniać prawidłowe ssanie i powodować ból 1
- Infekcje, w tym kandydoza (grzybica) brodawek sutkowych, szczególnie po antybiotykoterapii 2
- Anomalie podniebienia u dziecka 1
- Płaskie lub wciągnięte brodawki sutkowe 1
- Zapalenie piersi (mastitis) 3
- Skurcz naczyń (objaw Raynauda) 4
- Dysbioza sutka/podostre zapalenie piersi 4
- Zapalenie skóry brodawki sutkowej 4
Postępowanie pierwszego rzutu
- Korekta techniki przystawiania dziecka do piersi - dziecko powinno obejmować ustami nie tylko brodawkę, ale również część otoczki 1, 5
- Prawidłowa pozycja podczas karmienia - brzuch dziecka powinien przylegać do brzucha matki 1, 5
- Noszenie dobrze dopasowanego, podtrzymującego biustonosza, szczególnie podczas aktywności fizycznej 6
- Stosowanie zimnych lub ciepłych kompresów dla złagodzenia bólu 6
- Odpoczynek dla brodawek i okresowe odciąganie pokarmu w przypadku silnego bólu 1
Leczenie farmakologiczne
- Paracetamol - bezpieczny podczas karmienia piersią, ilość leku przenikająca do mleka jest znacznie niższa niż dawka terapeutyczna dla niemowląt 3
- Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ):
- Ibuprofen - szeroko stosowany w bólu poporodowym i podczas laktacji, uznawany za bezpieczny 3
- Diklofenak - niewielkie ilości wykrywane w mleku matki, uznawany za bezpieczny 3
- Naproksen - mimo dłuższego okresu półtrwania niż diklofenak, jest powszechnie stosowany po cesarskim cięciu; karmienie piersią może być kontynuowane normalnie 3
Postępowanie w zależności od przyczyny
W przypadku podejrzenia infekcji grzybiczej (kandydozy):
W przypadku wędzidełka języka (ankyloglossia):
- Rozważenie frenotomii (przecięcia wędzidełka) 1
W przypadku zapalenia skóry brodawki:
- Miejscowe stosowanie 0,1% kremu z triamcynolonem 4
W przypadku skurczu naczyń (objaw Raynauda):
- Stosowanie ciepłych kompresów 4
Ważne uwagi
- Ból brodawek sutkowych jest jedną z najczęstszych przyczyn przedwczesnego zaprzestania karmienia piersią 1, 5
- Skuteczne wczesne zarządzanie laktacją w celu zapobiegania bólowi brodawek oraz wczesna diagnoza i skuteczne leczenie są kluczowe, aby uniknąć przedwczesnego odstawienia od piersi 1
- Ból zwykle ustępuje lub jest w trakcie ustępowania u 57% przypadków po około 18 dniach (zakres 2-110 dni) 1
Pułapki, których należy unikać
- Przypisywanie bólu brodawek wyłącznie infekcji grzybiczej (kandydozie) bez rozważenia innych przyczyn 4
- Przedłużone stosowanie leków przeciwgrzybiczych bez poprawy - należy rozważyć alternatywne diagnozy 4
- Ignorowanie bólu brodawek, co może prowadzić do przedwczesnego zaprzestania karmienia piersią 1, 5
- Brak edukacji matki w zakresie prawidłowej techniki karmienia, co jest kluczowym elementem profilaktyki i leczenia 5, 7