EN YAYGN PNÖMOTORAKS NEDENİ
En yaygın pnömotoraks nedeni travmatik pnömotoraks olup, özellikle künt travma ve invaziv işlemlerden kaynaklanan iyatrojenik pnömotoraks en sık görülen türlerdir. 1, 2
Pnömotoraks Türleri ve Nedenleri
Travmatik Pnömotoraks
- Künt travma, penetran travma ve patlayıcı yaralanmalar pnömotoraksın en yaygın nedenleridir 2
- Travmatik pnömotoraks, spontan pnömotorakstan farklı bir klinik durumdur ve genellikle travma BT'lerinde teşhis edilir 3
- Künt göğüs travması sonrası oluşan pnömotoraks, hastanın hemodinamik durumuna ve pnömotoraksın büyüklüğüne göre yönetilir 4
İyatrojenik Pnömotoraks
- İnvaziv işlemler iyatrojenik pnömotoraksın başlıca nedenidir 1
- En yaygın iyatrojenik nedenler: transtorasik iğne aspirasyonu (%24), subklavyen damar ponksiyonu (%22), torasentez (%22) ve plevral biyopsi (%8) 1
- İyatrojenik pnömotorakslar genellikle daha kolay çözülür ve müdahale gerektirmeyebilir 3
- KOAH hastalarında transtorasik iğne aspirasyonu sırasında pnömotoraks riski daha yüksektir ve bu hastalarda genellikle tüp drenajı gerekir 1
Spontan Pnömotoraks
- Primer spontan pnömotoraks: Altta yatan akciğer hastalığı olmayan sağlıklı kişilerde görülür 3
- Sekonder spontan pnömotoraks: Altta yatan akciğer hastalığı olan hastalarda görülür 3
- Primer spontan pnömotoraks vakalarının %90'ında subplevral bleb ve büller bulunur 3
- Sigara içenlerde pnömotoraks gelişme riski sigara içmeyenlere göre çok daha yüksektir (erkeklerde %12'ye karşı %0.1) 3
Özel Durumlarda Pnömotoraks
Tansiyon Pnömotoraks
- Plevral basıncın atmosfer basıncını aştığı, tek yönlü valf etkisi yaratan acil bir durumdur 1
- Mekanik ventilasyon veya non-invaziv ventilasyon alan hastalarda ani kötüleşme durumunda şüphelenilmelidir 1
- Hızlı nefes alma, siyanoz, terleme, taşikardi ve ilerleyici solunum sıkıntısı ile kendini gösterir 1
Ailesel Pnömotoraks
- Pnömotoraks vakalarının yaklaşık %10'unda aile öyküsü bulunur 3
- Birt-Hogg-Dubé sendromu, tüberoz skleroz kompleksi, lenfanjiyoleiyomiyomatozis ve Marfan sendromu gibi bağ doku hastalıkları ile ilişkilidir 3
Gebelikte Pnömotoraks
- Gebelikte fizyolojik değişiklikler maternal oksijen tüketimini artırır ve bleb rüptürü riskini yükseltebilir 3
- Küçük pnömotorakslar (<2 cm) anne dispneik değilse ve fetal distres yoksa gözlem altında tutulabilir 3
Klinik Değerlendirme ve Yönetim
- Klinik öykü pnömotoraksın büyüklüğünü belirlemede güvenilir bir gösterge değildir 3
- Sekonder pnömotorakslı hastalardaki klinik semptomlar genellikle primer pnömotorakslı hastalara göre daha şiddetlidir 3
- Tanı için PA akciğer grafisi, lateral dekübitus grafisi veya BT kullanılabilir 3
- BT taraması, kompleks büllöz akciğer hastalığından pnömotoraksı ayırt etmek, anormal tüp yerleşiminden şüphelenildiğinde ve düz akciğer grafisinin cerrahi amfizem nedeniyle belirsiz olduğu durumlarda önerilir 3
Pnömotoraks yönetimi, etiyoloji, büyüklük ve hastanın hemodinamik stabilitesine bağlıdır. Travmatik pnömotoraks en yaygın görülen tür olup, özellikle invaziv işlemler ve künt travma sonrası gelişen pnömotoraks en sık karşılaşılan durumlardır.