Quản lý và điều trị sốt xuất huyết
Điều trị sốt xuất huyết nên bắt đầu với bù dịch thích hợp, với liều ban đầu 20 mL/kg dịch tinh thể cho bệnh nhân có dấu hiệu sốc, sau đó đánh giá lại tình trạng bệnh nhân. 1, 2
Chẩn đoán và đánh giá
- Sốt xuất huyết biểu hiện với sốt, đau đầu, đau sau hốc mắt, đau cơ, đau khớp và phát ban, với thời gian ủ bệnh từ 4-8 ngày 1, 2
- Chẩn đoán xác định bằng PCR dương tính hoặc ELISA IgM dương tính ở bệnh nhân có triệu chứng kéo dài hơn 5-7 ngày 2
- Theo dõi hàng ngày công thức máu để theo dõi số lượng tiểu cầu và hematocrit, đặc biệt chú ý các dấu hiệu cảnh báo tiến triển thành bệnh nặng 2, 3
Phân loại bệnh
- Sốt xuất huyết thông thường: Sốt và các triệu chứng không đặc hiệu 2
- Sốt xuất huyết có dấu hiệu cảnh báo: Đau bụng, nôn mửa dai dẳng, tích tụ dịch, chảy máu niêm mạc, lờ đờ hoặc kích thích, gan to, hematocrit tăng kèm giảm tiểu cầu nhanh 2, 4
- Sốt xuất huyết nặng: Thoát huyết tương nặng dẫn đến sốc, chảy máu nặng, suy tạng 2
Điều trị theo mức độ nặng
Sốt xuất huyết không có dấu hiệu sốc
- Đảm bảo bù dịch đường uống đầy đủ, sử dụng dung dịch điện giải đường uống cho mất nước vừa, nhằm đạt lượng dịch hơn 2500ml mỗi ngày 2, 3
- Dùng acetaminophen liều chuẩn để giảm đau và hạ sốt 2
- Tránh sử dụng aspirin và các thuốc kháng viêm không steroid (NSAIDs) do tăng nguy cơ chảy máu 2, 3
- Theo dõi chặt chẽ các dấu hiệu cảnh báo, đặc biệt trong giai đoạn nguy hiểm (thường là ngày 3-7 của bệnh) 3
Sốt xuất huyết có dấu hiệu sốc (Hội chứng sốc sốt xuất huyết)
- Truyền dịch tinh thể ban đầu với liều 20 mL/kg, sau đó đánh giá lại tình trạng bệnh nhân 1, 2, 3
- Đối với sốc nặng, có thể cân nhắc sử dụng dung dịch keo (colloid) khi có sẵn 2, 3, 5
- Theo dõi các chỉ số lâm sàng của tưới máu mô đầy đủ: thời gian làm đầy mao mạch bình thường, không có đốm da, chi ấm và khô, mạch ngoại vi bắt được rõ, trở về trạng thái tinh thần bình thường và lượng nước tiểu đầy đủ 3
- Nếu tình trạng giảm tưới máu mô vẫn tồn tại mặc dù đã bù dịch đầy đủ, có thể cần sử dụng thuốc vận mạch như dopamine hoặc epinephrine 2, 3
Xử trí biến chứng
- Đối với chảy máu đáng kể, có thể cần truyền máu 2, 6
- Tràn dịch đa màng (tràn dịch màng phổi và cổ trướng) thường gặp trong hội chứng sốc sốt xuất huyết, nếu có thể, nên tránh dẫn lưu vì có thể dẫn đến chảy máu nặng và suy tuần hoàn đột ngột 6
Các sai lầm thường gặp cần tránh
- Tránh sử dụng aspirin hoặc NSAIDs trong mọi trường hợp do nguy cơ chảy máu cao 2, 3
- Tránh truyền dịch quá mức ở bệnh nhân không có sốc, có thể dẫn đến quá tải dịch và biến chứng hô hấp 3, 4
- Không trì hoãn bù dịch ở bệnh nhân có hội chứng sốc sốt xuất huyết 3
- Không nhận biết giai đoạn nguy hiểm (thường là ngày 3-7 của bệnh) khi thoát huyết tương có thể nhanh chóng tiến triển thành sốc 3
Tiêu chuẩn xuất viện
- Bệnh nhân không sốt ít nhất 48 giờ mà không cần dùng thuốc hạ sốt 2
- Cải thiện hoặc hết các triệu chứng 2
- Các thông số huyết động ổn định trong ít nhất 24 giờ mà không cần hỗ trợ 2
- Lượng nước tiểu đầy đủ (>0.5 mL/kg/giờ ở người lớn) 2
- Các xét nghiệm bất thường trước đó đang trở về bình thường 2