Hướng dẫn của WHO về quản lý sốt xuất huyết
Theo hướng dẫn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), điều trị sốt xuất huyết nên tập trung vào việc phân loại bệnh nhân theo mức độ nghiêm trọng và quản lý dịch truyền phù hợp, đặc biệt là bù dịch ban đầu 20 mL/kg cho bệnh nhân sốt xuất huyết có hội chứng sốc với đánh giá lại bệnh nhân sau khi truyền. 1, 2
Phân loại bệnh nhân sốt xuất huyết
- WHO phân loại sốt xuất huyết thành ba nhóm dựa trên mức độ nghiêm trọng lâm sàng: Sốt xuất huyết không có dấu hiệu cảnh báo, Sốt xuất huyết có dấu hiệu cảnh báo, và Sốt xuất huyết nặng 3
- Sốt xuất huyết nặng được định nghĩa là sốt xuất huyết kèm theo thoát huyết tương nặng, xuất huyết nặng hoặc suy tạng 3
- Phân loại truyền thống của WHO bao gồm Sốt xuất huyết (DF), Sốt xuất huyết Dengue (DHF độ I-IV), và Hội chứng sốc sốt xuất huyết (DSS) 3
Dấu hiệu cảnh báo cần theo dõi
- Dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm của sốt xuất huyết bao gồm: nôn dai dẳng, đau bụng/đau khi sờ nắn, tích tụ dịch lâm sàng, xuất huyết niêm mạc, lờ đờ/bồn chồn, gan to, và tăng hematocrit đồng thời với giảm tiểu cầu 4
- Dấu hiệu cảnh báo thường xuất hiện vào khoảng ngày 3-7 của bệnh, trùng với thời điểm hết sốt 4
- Sự hiện diện của bất kỳ dấu hiệu cảnh báo nào đều đòi hỏi theo dõi sát và xem xét nhập viện 4
Quản lý dịch truyền
- Đối với bệnh nhân hội chứng sốc sốt xuất huyết (DSS), WHO khuyến cáo bù dịch ban đầu 20 mL/kg với đánh giá lại bệnh nhân sau khi truyền 2, 1
- Đối với bệnh nhân không bị sốc, cần đảm bảo bù nước đường uống đầy đủ và sử dụng dung dịch bù nước qua đường uống cho tình trạng mất nước vừa phải, nhằm mục tiêu hơn 2500ml mỗi ngày 1
- WHO khuyến cáo không sử dụng thường quy dịch truyền tĩnh mạch (tinh thể hoặc keo) cho trẻ sơ sinh và trẻ em bị "bệnh sốt nặng" nhưng không bị sốc 2
Quản lý đau và sốt
- Acetaminophen với liều tiêu chuẩn được khuyến cáo để giảm đau và hạ sốt 1
- Tránh sử dụng aspirin và NSAIDs do tăng nguy cơ chảy máu 1
Quản lý biến chứng
- Đối với chảy máu đáng kể, truyền máu có thể cần thiết 1
- Đối với giảm tưới máu mô dai dẳng mặc dù đã hồi sức dịch đầy đủ, có thể cần sử dụng thuốc vận mạch như dopamine hoặc epinephrine 1
- Theo dõi liên tục nhịp tim và độ bão hòa oxy được khuyến cáo cho bệnh nhân bị hội chứng sốc sốt xuất huyết 1
Tiêu chuẩn xuất viện
- Bệnh nhân có thể xuất viện khi đã hết sốt ít nhất 48 giờ mà không cần dùng thuốc hạ sốt 1
- Các thông số huyết động học ổn định trong ít nhất 24 giờ mà không cần hỗ trợ, bao gồm nhịp tim bình thường, huyết áp ổn định và thời gian làm đầy mao mạch bình thường 1
- Lượng nước tiểu đầy đủ, được định nghĩa là >0,5 mL/kg/giờ ở người lớn 1
Phòng ngừa và các sai lầm thường gặp
- Tránh sử dụng aspirin hoặc NSAIDs trong mọi trường hợp do nguy cơ chảy máu cao 1
- Không trì hoãn hồi sức dịch ở bệnh nhân có dấu hiệu sốc 1
- Muỗi đốt ban ngày thuộc chi Aedes, đặc biệt là Aedes aegypti, là vectơ chính của sốt xuất huyết 1, 5
Chẩn đoán và xét nghiệm
- Chẩn đoán được xác nhận bằng PCR dương tính hoặc ELISA bắt giữ IgM ở bệnh nhân có triệu chứng hiện diện hơn 5-7 ngày 1
- Xét nghiệm PCR hiệu quả nhất trong vài ngày đầu tiên của nhiễm trùng trong giai đoạn nhiễm virus máu 4
- Phát hiện kháng nguyên NS1 hữu ích trong giai đoạn cấp tính, có thể phát hiện từ ngày 1 đến ngày 10 sau khi khởi phát triệu chứng 4
- Theo dõi công thức máu hàng ngày là cần thiết để theo dõi số lượng tiểu cầu và mức hematocrit 1, 3
Hu: