Hiperkalemi Tedavisinde İlk Adım
Hiperkalemi tedavisinde ilk yapılacak işlem, kardiyak membranı stabilize etmek için intravenöz kalsiyum glukonat (10%): 15-30 mL veya kalsiyum klorür (10%): 5-10 mL IV uygulamasıdır. 1, 2
Hiperkalemi Değerlendirmesi ve Sınıflandırması
- Hiperkalemi hafif (5.0-5.9 mEq/L), orta (6.0-6.4 mEq/L) veya şiddetli (≥6.5 mEq/L) olarak sınıflandırılır 1, 2
- EKG değişiklikleri (sivri T dalgaları, düzleşmiş P dalgaları, uzamış PR aralığı ve genişlemiş QRS) potasyum seviyesinden bağımsız olarak acil tedavi gerektirir 1, 2
- Hiperkalemi semptomları spesifik olmayabilir ve EKG bulguları laboratuvar testlerine göre daha az duyarlıdır 3
Akut Hiperkalemi Tedavisi Algoritması
1. Kardiyak Membran Stabilizasyonu (Hemen Etki)
- İntravenöz kalsiyum glukonat (10%): 15-30 mL veya kalsiyum klorür (10%): 5-10 mL IV 2-5 dakika içinde uygulanır 1, 2
- Kalsiyum uygulamasının etkileri 1-3 dakika içinde başlar ancak geçicidir (30-60 dakika) ve serum potasyum seviyesini düşürmez 3, 1
- Eğer 5-10 dakika içinde etki gözlenmezse, bir doz daha kalsiyum glukonat verilebilir 3
2. Potasyumu Hücre İçine Kaydırma (15-30 Dakika İçinde Etki)
- İntravenöz insülin (10 ünite regüler insülin) ve glukoz (25g, 50 mL D50W) 15-30 dakika içinde uygulanır 1, 2
- Nebülize beta-2 agonistler (albuterol/salbutamol): 10-20 mg 15 dakika içinde uygulanır 1, 2
- Metabolik asidoz varlığında sodyum bikarbonat: 50 mEq IV 5 dakika içinde uygulanır 1, 2
3. Vücuttan Potasyum Eliminasyonu
- Loop diüretikleri (furosemid 40-80 mg IV) böbrek fonksiyonu yeterli olan hastalarda potasyum atılımını artırır 1, 2
- Katyon değişim reçineleri veya yeni potasyum bağlayıcıları kullanılabilir 1, 2
- Şiddetli veya dirençli vakalarda hemodiyaliz en etkili yöntemdir 3, 1
Önemli Klinik Hususlar
- İnsülin/glukoz ve beta-agonistler gibi geçici önlemler sadece geçici etkiler sağlar (1-4 saat) ve 2 saat sonra potasyum geri tepebilir 1
- Potasyum düşürücü ajanlarla tedaviye mümkün olan en kısa sürede başlanmalıdır 1
- Tedavi sırasında potasyum seviyelerinin yakından izlenmesi, aşırı düzeltme ve hipokalemiyi önlemek için çok önemlidir 1
- ACE inhibitörleri, ARB'ler, MRA'lar, NSAID'ler ve beta-blokerler gibi hiperkalemiye katkıda bulunabilecek ilaçların gözden geçirilmesi ve ayarlanması gerekir 1, 2
Kalsiyum Klorür ve Kalsiyum Glukonat Karşılaştırması
- Kalsiyum klorür (10%): 5-10 mL (500-1000 mg) IV 2-5 dakika içinde hiperkalemide kardiyak membran stabilizasyonu için birinci basamak tedavi olarak önerilir 1
- Kalsiyum klorür, kalsiyum glukonattan daha hızlı bir şekilde iyonize kalsiyum konsantrasyonunda artış sağlar, bu da kritik hastalarda daha etkili olmasını sağlar 1
- Kalsiyum klorür uygulaması mümkünse santral venöz kateter yoluyla yapılmalıdır, çünkü periferik IV hat yoluyla ekstravazasyon ciddi cilt ve yumuşak doku hasarına neden olabilir 1
Kronik Hiperkalemi Yönetimi
- Loop veya tiyazid diüretikler potasyumun idrarla atılımını teşvik etmek için kullanılabilir 3, 2
- Patiromer ve sodyum zirkonyum siklosilikat gibi yeni FDA onaylı potasyum bağlayıcıları uzun vadeli yönetim için tercih edilir 3, 2
- Kronik hiperkalemi yönetimi için uzmanlar, birinci basamak hekimleri ve diğer sağlık profesyonellerini içeren bir ekip yaklaşımı optimal olarak kabul edilir 3, 2