Ensefalit Tedavisi
Şüpheli ensefalit vakalarında, tanısal testlerin sonuçlarını beklerken bile, hastaneye başvurudan sonraki 6 saat içinde asiklovir tedavisine başlanmalıdır, çünkü erken tedavi mortaliteyi %70'ten %8-30'a düşürmektedir. 1
İlk Tedavi Yaklaşımı
- Ensefalit şüphesi olan tüm hastalarda, tanısal testlerin sonuçlarını beklemeden intravenöz asiklovir tedavisine başlanmalıdır 1, 2
- Normal böbrek fonksiyonu olan yetişkinlerde, asiklovir dozu 10 mg/kg intravenöz olarak her 8 saatte bir uygulanmalıdır 1, 3
- Yenidoğanlarda, daha yüksek doz asiklovir (20 mg/kg intravenöz her 8 saatte bir) önerilmektedir 1
- Böbrek yetmezliği olan hastalarda, kristalüri ve obstrüktif nefropatiyi önlemek için asiklovir dozunun azaltılması gerekmektedir 1, 3
Tedavi Süresi ve İzlem
- Doğrulanmış HSV ensefalitinde intravenöz asiklovir tedavisi 14-21 gün sürdürülmelidir 1, 2
- Tedavi sonunda, HSV PCR'ının negatif olduğunu doğrulamak için lomber ponksiyonun tekrarlanması düşünülmelidir 1, 2
- Tedavi boyunca böbrek fonksiyonları izlenmelidir, çünkü asiklovire bağlı nefropati hastaların %20'sinde görülebilir 1, 2
- Tedavinin 10 günden daha kısa sürmesi durumunda relaps riski vardır 4
Patojene Özgü Tedavi
Herpes Simpleks Virüsü (HSV)
- HSV ensefalitinde birincil tedavi seçeneği asiklovirdir 1, 3
- Kötü prognoz belirteçleri: 30 yaş üstü olmak, Glasgow koma skoru <6 ve semptomların başlangıcından 4 günden fazla süre geçmesi 1
- HSV ensefalitinde kortikosteroidlerin rutin kullanımı önerilmemektedir, ancak uzman gözetiminde belirli durumlarda kullanılabilir 5
Varisella Zoster Virüsü (VZV)
- VZV ensefalitinde, intravenöz asiklovir 10-15 mg/kg günde üç kez, kortikosteroidlerle birlikte veya tek başına önerilmektedir 5, 2
- VZV serebelitinde genellikle antiviral tedavi gerekmez, çünkü hastalık genellikle kendi kendini sınırlar 5
- Vaskülit komponenti varsa, kortikosteroid kullanımı daha güçlü bir şekilde önerilir 5
Sitomegalovirüs (CMV)
- CMV ensefalitinde, gansiklovir (5 mg/kg IV her 12 saatte bir) ve foskarnet (60 mg/kg IV her 8 saatte bir veya 90 mg/kg IV her 12 saatte bir) kombinasyon tedavisi 3 hafta süreyle önerilmektedir 1, 2
- Bu kombinasyon, CMV ensefaliti olan hastaların %74'ünde iyileşme veya stabilizasyon sağlamıştır 1
Epstein-Barr Virüsü (EBV)
- EBV ensefalitinde asiklovirin sınırlı faydası vardır ve rutin olarak önerilmez 1, 6
- Seçilmiş hastalarda EBV ile ilişkili nörolojik komplikasyonlarda kortikosteroidler faydalı olabilir 1, 6
- İmmün sistemi baskılanmış hastalarda, özellikle transplant sonrası hastalarda, Rituksimab tedavisi (375 mg/m² haftada bir) düşünülebilir 6
Özel Durumlar
- İmmün sistemi baskılanmış hastalar daha uzun tedavi süreleri ve daha yakın izlem gerektirebilir 1, 2
- Bilinci azalan hastalar, hava yolu koruması, ventilatör desteği ve kafa içi basınç yönetimi için yoğun bakım ünitesinde değerlendirilmelidir 2
Sık Yapılan Hatalar ve Dikkat Edilecek Noktalar
- Hastaneye başvurudan sonra 48 saatten fazla asiklovir tedavisinin gecikmesi sonuçları önemli ölçüde kötüleştirir 1, 2
- Asiklovir tedavisi sırasında yetersiz hidrasyon nefropati riskini artırır 1, 2
- Tanısal incelemeler yapılmadan ampirik antimikrobiyal kullanımı, alternatif tanıların gözden kaçmasına neden olabilir 1
- Tedavi süresi 10 günden az olursa relaps riski artar 4