Kök Hücre Exosom Tedavisi Ensefalit İçin Etkili Değildir
Kök hücre exosom tedavisi ensefalit tedavisinde etkinliği kanıtlanmamış ve klinik kılavuzlarda önerilmeyen bir yöntemdir. 1
Ensefalit Tedavisinde Kanıta Dayalı Yaklaşımlar
Viral Ensefalit Tedavisi
- Herpes simpleks virüsü ensefaliti: Acyclovir (10 mg/kg intravenöz her 8 saatte bir) 14-21 gün süreyle kullanılmalıdır (A-I kanıt düzeyi) 1
- Varicella-zoster virüsü ensefaliti: Acyclovir önerilir (B-III kanıt düzeyi); ganciclovir alternatif olarak düşünülebilir (C-III) 1
- Cytomegalovirus ensefaliti: Ganciclovir ve foscarnet kombinasyonu önerilir (B-III) 1
- Epstein-Barr virüsü ensefaliti: Acyclovir önerilmez; kortikosteroidler bazı hastalarda faydalı olabilir (C-III) 1
Otoimmün Ensefalit Tedavisi
- Yüksek doz intravenöz metilprednizolon (günde 1g, 3-5 gün) ilk tedavi seçeneği olarak önerilir 2
- İntravenöz immünoglobulin (IVIG) steroidlerle birlikte uygulanmalıdır 2
- Plazma değişimi, steroidler ve IVIG'e yanıt yetersiz olduğunda alternatif veya ek bir birinci basamak tedavi seçeneğidir 2
- Birinci basamak tedaviye yetersiz yanıt veren hastalarda Rituximab veya siklofosfamid düşünülmelidir 2
Kök Hücre Exosom Tedavisinin Değerlendirilmesi
Preklinik Çalışmalardaki Bulgular
- Mezenkimal kök hücre kaynaklı exosomlar (MSC-Exo) deneysel otoimmün ensefalomiyelit (EAE) modelinde terapötik potansiyel göstermiştir 3
- MSC-Exo, EAE fare modelinde merkezi sinir sistemindeki inflamatuar infiltrasyonu ve demiyelinizasyonu azaltmıştır 3, 4
- İntranazal uygulanan MSC-Exo, kan-beyin bariyerinin bütünlüğünü artırabilir ve adezyon moleküllerinin ekspresyonunu inhibe edebilir 3
- MSC-Exo, inflamasyon kaynaklı astrosit değişikliklerini iyileştirebilir ve Nrf2-NF-κB sinyal yolağı aracılığıyla astrosit aktivasyonunu düzenleyebilir 5
Klinik Uygulamadaki Sınırlamalar
- Enfeksiyöz Hastalıklar Derneği (IDSA) kılavuzlarında ensefalit tedavisi için kök hücre exosom tedavisi önerilmemektedir 1
- Ensefalit tedavisi için klinik çalışmalarda kök hücre exosom tedavisinin etkinliği ve güvenliği değerlendirilmemiştir 1
- Mevcut klinik kılavuzlar, ensefalit tedavisinde antimikrobiyal ajanlar ve immünoterapi üzerine odaklanmaktadır 1
Ensefalit Tedavisinde Pratik Yaklaşım
Tanısal Değerlendirme
- Tüm ensefalit şüphesi olan hastalarda beyin görüntülemesi (MRI veya BT) yapılmalıdır 1
- BOS örneklerinde PCR testleri belirli etiyolojik ajanları tanımlamak için yapılmalıdır 1
- Herpes simpleks PCR testi, ensefalitli tüm hastalarda BOS örneklerinde yapılmalıdır (A-III) 1
Ampirik Tedavi
- Şüpheli ensefalit vakalarında, tanısal çalışmaların sonuçları beklenirken acyclovir hemen başlanmalıdır 1
- Klinik veya epidemiyolojik faktörlere bağlı olarak diğer ampirik antimikrobiyal ajanlar da başlatılmalıdır 1
- Bakteriyel menenjit şüphesi varsa uygun tedavi eklenmelidir 1
Etiyolojiye Özgü Tedavi
- Etken belirlendikten sonra, tedavi o mikroorganizmaya yönelik olarak düzenlenmelidir 1
- Tedavi edilebilir bir etken bulunamadığında, ampirik tedaviye devam edilmelidir 1
Sonuç
Mevcut kanıtlar, kök hücre exosom tedavisinin ensefalit tedavisinde kullanımını desteklememektedir. Preklinik çalışmalarda umut verici sonuçlar olsa da, klinik etkinlik ve güvenlik henüz kanıtlanmamıştır. Ensefalit tedavisinde, etiyolojiye yönelik antimikrobiyal tedavi ve gerektiğinde immünoterapi, güncel kılavuzlarda önerilen standart yaklaşımdır.