What is the treatment for Addison's disease in dogs and cats?

Điều trị Suy thượng thận (Bệnh Addison) ở Chó và Mèo

Điều trị Cấp cứu Khủng hoảng Thượng thận

Khủng hoảng thượng thận cấp cứu đòi hỏi điều trị ngay lập tức với hydrocortisone 100 mg tiêm tĩnh mạch hoặc tiêm bắp, theo sau bởi 100 mg mỗi 6-8 giờ cho đến khi hồi phục, kết hợp với truyền dịch natri clorua 0.9% với tốc độ ban đầu 1 lít/giờ. 1, 2

Các bước điều trị cấp cứu:

• Hydrocortisone: Tiêm bolus 100 mg ngay lập tức, sau đó 100-300 mg/ngày dưới dạng truyền liên tục hoặc tiêm bolus mỗi 6 giờ 1, 2
• Truyền dịch: 3-4 lít natri clorua đẳng trương 0.9% hoặc dextrose 5% trong natri clorua đẳng trương, với tốc độ truyền ban đầu khoảng 1 lít/giờ 1, 2
• Không trì hoãn điều trị: Lấy máu để xét nghiệm cortisol và ACTH trước khi điều trị nếu có thể, nhưng không bao giờ trì hoãn điều trị để chờ kết quả xét nghiệm 1, 2
• Điều trị nguyên nhân kích phát: Xác định và điều trị các yếu tố kích phát như nhiễm trùng, nôn mửa, tiêu chảy 1, 2

Điều trị Duy trì Dài hạn

Thay thế Glucocorticoid

Tất cả chó và mèo bị suy thượng thận cần thay thế glucocorticoid suốt đời, thường dùng prednisone hoặc hydrocortisone đường uống. 3, 4, 5

• Hydrocortisone: 15-25 mg/ngày chia 2-3 lần (cho người), tương tự áp dụng cho động vật với liều điều chỉnh theo cân nặng 2
• Prednisone: Là lựa chọn phổ biến cho chó, liều thay thế thông thường 3, 5
• Liều đầu tiên: Nên uống ngay sau khi thức dậy, liều cuối cùng ít nhất 6 giờ trước khi đi ngủ để bắt chước nhịp cortisol tự nhiên 2

Thay thế Mineralocorticoid

Hầu hết bệnh nhân cần thay thế mineralocorticoid với desoxycorticosterone pivalate (DOCP) hoặc fludrocortisone. 3, 5

• Fludrocortisone: 0.05-0.2 mg (50-200 μg) một lần mỗi ngày 2, 6

  • Liều thông thường là 0.1 mg/ngày, có thể dao động từ 0.1 mg ba lần/tuần đến 0.2 mg/ngày 6
  • Nếu tăng huyết áp tạm thời phát triển, giảm liều xuống 0.05 mg/ngày 6
  • Nên dùng kết hợp với cortisone (10-37.5 mg/ngày chia liều) hoặc hydrocortisone (10-30 mg/ngày chia liều) 6

• Desoxycorticosterone pivalate (DOCP): Là lựa chọn thay thế, đặc biệt cho chó 3, 5

  • Lưu ý: Sản phẩm hiện có (Zycortal) chỉ được cấp phép cho chó, chưa đánh giá an toàn cho mèo 7

Suy thượng thận không điển hình (Atypical Addison's)

• Một số chó có thiếu hụt cortisol nhưng không có rối loạn điện giải 3, 5
• Những bệnh nhân này chỉ cần bổ sung glucocorticoid, không cần mineralocorticoid 3
• Tuy nhiên, cần theo dõi điện giải định kỳ vì có thể cần bổ sung mineralocorticoid trong tương lai 3

Điều chỉnh Liều trong Các Tình huống Đặc biệt

Bệnh nhẹ hoặc Stress

• Tăng gấp đôi hoặc gấp ba liều glucocorticoid đường uống trong thời gian bệnh nhẹ hoặc stress 2
• Tập thể dục cường độ cao hoặc kéo dài không quen thuộc có thể cần tăng hydrocortisone và lượng muối 2

Phẫu thuật và Thủ thuật Xâm lấn

• Phẫu thuật lớn: 100 mg hydrocortisone tiêm bắp trước gây mê 2
• Cần hydrocortisone tiêm tĩnh mạch hoặc tiêm bắp và tăng liều đường uống 2

Giảm liều sau Khủng hoảng

• Giảm dần glucocorticoid tiêm qua 1-3 ngày (nếu bệnh kích phát cho phép) để chuyển sang đường uống 1
• Bắt đầu lại fludrocortisone khi liều hydrocortisone giảm xuống <50 mg/ngày 1

Theo dõi và Giáo dục Bệnh nhân

Giáo dục Chủ vật nuôi

• Tất cả chủ vật nuôi phải được hướng dẫn về điều chỉnh liều trong thời gian bệnh, sử dụng hydrocortisone tiêm khẩn cấp, và khi nào cần đến bác sĩ thú y 2
• Động vật nên đeo thẻ nhận dạng y tế (vòng cổ/thẻ) 2
• Chủ vật nuôi nên mang theo thẻ steroid khẩn cấp 2

Theo dõi Định kỳ

• Khám ít nhất hàng năm với đánh giá sức khỏe tổng quát, cân nặng, huyết áp, và điện giải đồ 2
• Theo dõi phát triển các rối loạn tự miễn khác, đặc biệt suy giáp 2

Đặc điểm Riêng của Mèo

• Suy thượng thận ở mèo cực kỳ hiếm, chỉ có khoảng 40 ca được ghi nhận trong 40 năm qua 7
• Triệu chứng lâm sàng thường tăng giảm không đều, gây khó khăn trong chẩn đoán 7
• Điều trị tương tự như chó với corticosteroid đường uống và mineralocorticoid 7
• Cảnh báo: An toàn của DOCP chưa được đánh giá ở mèo 7

Tiên lượng

Tiên lượng cho chó và mèo được điều trị kịp thời và phù hợp là tuyệt vời; hầu hết bệnh nhân chết vì các bệnh khác chứ không phải suy thượng thận. 3 Tuy nhiên, nếu chẩn đoán bị bỏ lỡ, bệnh nhân có thể tử vong do hậu quả của suy thượng thận 3.

Cạm bẫy Cần Tránh

• Không bao giờ trì hoãn điều trị khủng hoảng thượng thận nghi ngờ để thực hiện xét nghiệm chẩn đoán 1, 2
• Không dựa vào rối loạn điện giải để chẩn đoán vì tăng kali chỉ xuất hiện ở khoảng 50% ca 1
• Cần theo dõi điện giải ngay cả ở bệnh nhân suy thượng thận không điển hình vì có thể cần mineralocorticoid sau này 3