HIV là gì
HIV (Human Immunodeficiency Virus - Virus Suy Giảm Miễn Dịch Ở Người) là một loại retrovirus tấn công tế bào CD4+ T, gây suy giảm chức năng miễn dịch và cuối cùng dẫn đến hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải (AIDS) nếu không được điều trị. 1
Đặc điểm cơ bản của virus
- HIV là một virus RNA thuộc chi Lentivirus, chứa ba gen chính mã hóa protein vỏ, enzyme và glycoprotein bao 1
- Virus được phân loại thành hai loại: HIV-1 và HIV-2, trong đó HIV-1 phổ biến hơn ở Hoa Kỳ 1
- HIV-1 được chia thành các nhóm M, O, N và P 1
Cơ chế lây truyền và nhiễm trùng
- HIV lây truyền chủ yếu qua máu và dịch sinh dục, cũng như từ mẹ sang con sơ sinh 2
- Virus xâm nhập vào cơ thể bằng cách tương tác với phân tử CD4 trên tế bào và các thụ thể tế bào khác 2
- Sau khi nhiễm virus, HIV có thể gây nhiễm trùng tiềm ẩn hoặc tích cực tùy thuộc vào các cơ chế nội bào 2
Diễn tiến bệnh
- Nhiễm HIV thường được đặc trưng bởi giai đoạn cấp tính với sự nhân lên và phát tán mạnh mẽ của virus đến các mô bạch huyết 3
- Sau đó là giai đoạn mãn tính, thường không có triệu chứng, với sự kích hoạt miễn dịch và nhân lên virus liên tục 3
- Giai đoạn tiến triển cuối cùng đặc trưng bởi sự suy giảm đáng kể tế bào CD4+ T dẫn đến AIDS 3
Tác động lên hệ thống miễn dịch
- HIV gây bệnh bằng cách giết tế bào T, mặc dù retrovirus chỉ có thể nhân lên trong các tế bào sống 4
- Hệ thần kinh trung ương là mục tiêu chính của HIV, bị nhiễm trùng ngay từ giai đoạn đầu và tiếp tục ở hầu hết các cá nhân dương tính chưa được điều trị 5
- Nhiễm HIV ở hệ thần kinh trung ương có liên quan đến suy giảm nhận thức không triệu chứng, rối loạn nhận thức nhẹ liên quan đến HIV, và cuối cùng là sa sút trí tuệ liên quan đến HIV 5
Chẩn đoán
- Định nghĩa chẩn đoán tiêu chuẩn cho nhiễm HIV bao gồm xét nghiệm miễn dịch phản ứng lặp lại sau đó là xét nghiệm Western blot hoặc xét nghiệm miễn dịch hu形quang xác nhận, với độ nhạy và độ đặc hiệu lớn hơn 99% 1
- Các phương pháp xét nghiệm thay thế được FDA phê duyệt bao gồm xét nghiệm kháng thể HIV nhanh, xét nghiệm kết hợp kháng nguyên p24 và kháng thể HIV, và xét nghiệm HIV-1 RNA định tính 1
- Xét nghiệm HIV RNA trở nên dương tính đầu tiên, thường là 3-5 ngày trước kháng nguyên p24, trong khi xét nghiệm kháng thể thường trở nên dương tính trong vòng bốn tuần đầu sau khi phơi nhiễm 1
Giám sát và phân loại
- Số lượng CD4 và tải lượng virus HIV là các dấu ấn sinh học chính được sử dụng để xác định thời điểm bắt đầu liệu pháp kháng retrovirus và theo dõi hiệu quả điều trị 1
- Hệ thống phân loại của CDC cho người lớn nhiễm HIV phân loại nhiễm trùng dựa trên số lượng tế bào CD4 và các tình trạng lâm sàng, với ba mức độ: ≥500 tế bào/mm³, 200-500 tế bào/mm³, và <200 tế bào/mm³ 1
- Ức chế virus HIV được định nghĩa là tải lượng virus liên tục dưới mức phát hiện của xét nghiệm, thường là 20-80 bản sao/mL 1
Điều trị và phòng ngừa
- Thuốc kháng retrovirus có hiệu quả cao trong việc ức chế sự nhân lên của HIV, và đối với những người có thể tiếp cận và tuân thủ các loại thuốc này, liệu pháp kháng retrovirus kết hợp dẫn đến ức chế lâu dài sự nhân lên của virus 6
- Ức chế virus cho phép phục hồi miễn dịch và gần như loại bỏ nguy cơ phát triển AIDS 6
- Khi được sử dụng tối ưu bởi người bị nhiễm (hoặc người chưa bị nhiễm), thuốc kháng retrovirus hầu như có thể loại bỏ nguy cơ lây truyền HIV 6