Chẩn đoán bệnh tim mạch trên chó mèo
Siêu âm tim Doppler là phương pháp chẩn đoán chính được khuyến nghị cho bệnh tim mạch ở chó và mèo, kết hợp với điện tâm đồ (ECG) và các xét nghiệm sinh học tim mạch như NT-proBNP và troponin I để đánh giá toàn diện. 1, 2
Phương pháp chẩn đoán chính
Siêu âm tim (Echocardiography)
- Siêu âm tim Doppler là tiêu chuẩn vàng để đánh giá cấu trúc và chức năng tim, cho phép phân loại bệnh cơ tim theo kiểu hình (phenotype) dựa trên cấu trúc và chức năng buồng tim 1
- Đo thể tích thất trái bằng phương pháp Simpson (SMOD) được khuyến nghị để đánh giá chức năng tâm thu 3
- Đo khoảng cách E-point đến vách liên thất (EPSS) hữu ích trong sàng lọc rối loạn chức năng tâm thu 3
- Các phương pháp M-mode để đo kích thước buồng tim và đánh giá độ co rút phân suất 3
- Các kỹ thuật mới như đo biến dạng cơ tim (strain measurements) có thể cung cấp thông tin bổ sung 3
Điện tâm đồ (ECG)
- ECG 5 phút khi nghỉ nên được thực hiện như một phần của đánh giá ban đầu 3
- Holter monitoring 24 giờ là bắt buộc để sàng lọc bệnh cơ tim giãn (DCM) ở các giống chó lớn, đặc biệt Boxer và Doberman 3
- Ngưỡng chẩn đoán: >100 nhịp ngoại tâm thất (VPCs) trong 24 giờ thường được sử dụng, nhưng có khuyến nghị riêng theo giống 3
- Chó khỏe mạnh thường có <50 VPCs trong 24 giờ với độ phức tạp tối thiểu 3
Xét nghiệm sinh học tim mạch (Cardiac Biomarkers)
- NT-proBNP (N-terminal pro-B-type natriuretic peptide) là chỉ điểm quan trọng để phát hiện tổn thương cơ tim và theo dõi tiến triển bệnh 2, 3
- Troponin I cung cấp thông tin về tổn thương cơ tim cấp tính 2, 3
- Các xét nghiệm này đặc biệt hữu ích trong phân tầng nguy cơ và theo dõi đáp ứng điều trị 2
Xét nghiệm bổ sung cần thiết
Xét nghiệm máu thường quy
- Công thức máu toàn phần để đánh giá tình trạng thiếu máu hoặc nhiễm trùng 2
- Sinh hóa máu bao gồm chức năng thận (creatinine, BUN) vì mối liên hệ tim-thận rất quan trọng 4
- Chức năng tuyến giáp là bắt buộc ở mèo vì cường giáp thường đi kèm bệnh tim mạch 2
- Xét nghiệm đông máu để đánh giá nguy cơ huyết khối, đặc biệt ở mèo với bệnh cơ tim 2
Đo huyết áp
- Đo huyết áp động mạch nên được thực hiện ở tất cả bệnh nhân nghi ngờ bệnh tim mạch 5
- Tăng huyết áp có thể là nguyên nhân hoặc hậu quả của bệnh tim 5
Cách tiếp cận chẩn đoán theo giai đoạn
Giai đoạn sàng lọc (Screening)
- Bắt đầu sàng lọc từ 3 tuổi ở các giống chó có nguy cơ cao mắc DCM 3
- Sàng lọc hàng năm được khuyến nghị vì một lần sàng lọc không đủ để loại trừ khả năng phát triển bệnh trong tương lai 3
- Holter monitoring cho Boxer và Doberman; siêu âm tim cho các giống khác 3
Giai đoạn chẩn đoán xác định
- Phân loại theo kiểu hình dựa trên cấu trúc và chức năng tim qua siêu âm 1
- Phân tầng nguy cơ để xác định bệnh nhân có nguy cơ thấp hay cao bị biến chứng đe dọa tính mạng 1
- Đánh giá có suy tim sung huyết, huyết khối động mạch, hoặc nguy cơ đột tử 1
Những lưu ý quan trọng
Cạm bẫy cần tránh
- Không bỏ qua đánh giá chức năng tuyến giáp ở mèo vì cường giáp là nguyên nhân phổ biến gây bệnh tim thứ phát 2
- Không dựa vào một lần sàng lọc âm tính để loại trừ bệnh tim ở giống có nguy cơ cao 3
- Không chẩn đoán DCM chỉ dựa trên VPCs đơn lẻ - cần đánh giá số lượng và độ phức tạp trong 24 giờ 3
- Không bỏ qua đánh giá chức năng thận vì mối liên hệ tim-thận ảnh hưởng đến tiên lượng và điều trị 4
Khuyến nghị kết hợp phương pháp
- Kết hợp siêu âm tim với dữ liệu huyết áp cung cấp bức tranh hoàn chỉnh hơn về chức năng tim mạch 6
- Sử dụng cả đánh giá cấu trúc và chức năng thông qua siêu âm, ECG và biomarkers để chẩn đoán chính xác 1, 2
- Theo dõi định kỳ với các xét nghiệm tương tự để đánh giá tiến triển bệnh và đáp ứng điều trị 1, 3