Xạ Trị Được Coi Là Thất Bại Khi Nào?
Xạ trị được coi là thất bại khi PSA tăng ≥2.0 ng/mL so với mức nadir (mức thấp nhất sau điều trị), theo định nghĩa Phoenix của American Society for Therapeutic Radiation Oncology (ASTRO). 1
Định Nghĩa Chuẩn Hiện Tại (Phoenix Definition - 2006)
Tiêu chuẩn chính:
- PSA tăng ≥2.0 ng/mL trên mức nadir là định nghĩa chuẩn cho thất bại sinh hóa sau xạ trị ngoài 1
- Thời điểm thất bại được xác định "tại thời điểm phát hiện" (at call), không tính ngược lại 1
- Nadir PSA được định nghĩa là mức PSA thấp nhất đạt được sau xạ trị 1
Định Nghĩa ASTRO Cũ (Trước 2006)
Định nghĩa trước đây yêu cầu:
- Ba lần tăng PSA liên tiếp bắt đầu ít nhất 2 năm sau khi bắt đầu xạ trị 1
- Thời điểm thất bại là điểm giữa giữa nadir và lần tăng được xác nhận đầu tiên 1
- Khuyến nghị khoảng cách tối thiểu 3 tháng giữa các lần đo 1
Hạn chế của định nghĩa ASTRO cũ:
- Yêu cầu các lần tăng phải liên tiếp 1
- Không xác định mức độ tăng PSA cụ thể 1
- Cần tính ngược thời gian thất bại, dẫn đến tỷ lệ thành công cao giả tạo 1
Ngưỡng PSA Tuyệt Đối Gây Tranh Cãi
Các mức PSA đã được xem xét:
- Các giá trị 1.0,1.5,2.0, và 2.5 ng/mL đã được cân nhắc dựa trên phân tích đường cong ROC 1
- Đối với thử nghiệm lâm sàng, mức tối thiểu 1.5 ng/mL được đề xuất 1
- Một số khuyến nghị giá trị 0.5 hoặc 1.0 ng/mL có tính dự đoán cao hơn 1
Hiện Tượng "PSA Bounce" - Cạm Bẫy Quan Trọng
Đặc điểm của PSA bounce:
- Tăng PSA tạm thời được báo cáo ở 12-61% trường hợp trong 18-36 tháng sau điều trị 1
- Phổ biến hơn ở bệnh nhân điều trị bằng brachytherapy 1
- Cần xác nhận bằng đo PSA liên tục trong 9 tháng đến 1 năm để phân biệt bounce với tái phát thực sự 1
Cách tránh chẩn đoán sai:
- Không diễn giải các lần tăng PSA đơn lẻ là thất bại 1
- Theo dõi PSA liên tục trong khoảng thời gian đủ dài 1
- Quy tắc phân biệt bounce và tái phát thực sự chưa được xác thực 1
Thời Điểm Báo Cáo Kết Quả
Để tránh sai lệch do theo dõi ngắn:
- Thời điểm kiểm soát được báo cáo nên ngắn hơn 2 năm so với thời gian theo dõi trung vị 1
- Ví dụ: nếu theo dõi trung vị là 5 năm, nên trích dẫn tỷ lệ kiểm soát tại 3 năm 1
Đánh Giá Thêm Khi Nghi Ngờ Thất Bại
Chỉ định đánh giá thêm cho bệnh nhân ứng viên điều trị tại chỗ:
Các xét nghiệm cần thiết:
- Sinh thiết tuyến tiền liệt 1
- Chụp xương 1
- CT/MRI ổ bụng/chậu hoặc chụp xạ hình miễn dịch (ProstaScint) theo chỉ định lâm sàng 1
Ý Nghĩa Lâm Sàng
Tái phát tại chỗ sau xạ trị: