Điều trị ho kéo dài ở mẹ đang cho con bú
Đối với mẹ đang cho con bú bị ho kéo dài, nên kê đơn ipratropium bromide dạng hít làm thuốc hàng đầu, kết hợp với thuốc giảm ho tác dụng trung ương như codeine hoặc dextromethorphan nếu cần thiết, vì các thuốc này tương thích với việc cho con bú và có bằng chứng hiệu quả trong điều trị ho sau nhiễm trùng. 1, 2
Phân loại và đánh giá ban đầu
- Ho kéo dài 3-8 tuần được phân loại là ho bán cấp, thường do viêm đường hô hấp sau nhiễm trùng hoặc hội chứng ho đường hô hấp trên 1, 2, 3
- Cần loại trừ các nguyên nhân nghiêm trọng như viêm phổi, hen suyễn, hoặc trào ngược dạ dày thực quản trước khi điều trị triệu chứng 1, 4
- Ho kéo dài >8 tuần cần xem xét các chẩn đoán khác ngoài ho sau nhiễm trùng 1
Thuốc hàng đầu an toàn cho mẹ cho con bú
Ipratropium bromide dạng hít
- American College of Chest Physicians khuyến cáo ipratropium bromide hít là thuốc hàng đầu cho ho sau nhiễm trùng vì có thể làm giảm ho 1, 2
- Đây là thuốc kháng cholinergic duy nhất được khuyến cáo để ức chế ho trong nhiễm trùng đường hô hấp trên hoặc viêm phế quản 1, 4
- Ít tác dụng phụ toàn thân hơn so với thuốc uống, đặc biệt quan trọng cho mẹ cho con bú 3
Thuốc giảm ho tác dụng trung ương
Codeine:
- American Academy of Pediatrics xác nhận codeine tương thích với việc cho con bú và là lựa chọn chấp nhận được để sử dụng ngắn hạn 5, 6
- Nên dùng liều thấp nhất có hiệu quả và thời gian ngắn nhất 5, 7
- Mẹ nên uống thuốc ngay sau khi cho con bú hoặc trước khi con ngủ lâu nhất 5, 7
Dextromethorphan:
- European Respiratory Society khuyến cáo dextromethorphan cho bệnh nhân ho khô và làm phiền, đặc biệt khi làm gián đoạn giấc ngủ 4, 8
- Được coi là an toàn tương đối cho trẻ bú mẹ 5
- Không dùng nếu đang dùng thuốc ức chế MAO hoặc trong vòng 2 tuần sau khi ngừng thuốc MAO 8
Lựa chọn điều trị bổ sung
Corticosteroid hít
- Nên xem xét nếu ho vẫn tiếp tục sau khi dùng ipratropium và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống 1, 2, 3
- Liều khuyến cáo: tương đương 400 mcg/ngày budesonide hoặc beclomethasone 1
- Đánh giá lại sau 2-3 tuần; nếu không đáp ứng, không nên tăng liều 1
Prednisone đường uống
- Xem xét cho các cơn ho dữ dội: 30-40 mg/ngày trong thời gian ngắn 1, 2, 3
- Chỉ sau khi loại trừ các nguyên nhân phổ biến khác của ho 1, 2
- Giảm liều dần trong 2-3 tuần 1
Kháng sinh
- Không có vai trò trong điều trị ho sau nhiễm trùng trừ khi có bằng chứng nhiễm trùng vi khuẩn 1, 2, 4
- Hầu hết các trường hợp do virus và kháng sinh không có lợi 4
Thuốc cần tránh
- Thuốc long đờm, thuốc làm loãng đờm, và thuốc kháng histamine: Thiếu bằng chứng về lợi ích trong nhiễm trùng đường hô hấp cấp 4
- Thuốc ho không kê đơn (OTC): Ít hoặc không có lợi ích ở trẻ em và có thể gây tác dụng phụ 1
- Aspirin liều cao (>100 mg/ngày): Nên tránh khi cho con bú vì có liên quan đến tác dụng phụ nghiêm trọng ở trẻ 6
Lưu ý quan trọng khi kê đơn
- Nhiều sản phẩm ho dạng lỏng chứa cồn; nên tránh các sản phẩm phối hợp và chỉ dùng thuốc cần thiết 5
- Mẹ nên theo dõi các tác dụng phụ ở trẻ: kích thích nghịch lý từ thuốc kháng histamine, kích thích và mất ngủ từ thuốc thông mũi 5
- Nếu triệu chứng xấu đi hoặc không cải thiện trong 7-10 ngày, cần đánh giá lại để tìm nguyên nhân hoặc biến chứng khác 3
- Nếu ho kéo dài >7 ngày, tái phát, hoặc kèm sốt, phát ban, đau đầu dai dẳng, cần khám bác sĩ vì có thể là dấu hiệu của tình trạng nghiêm trọng 8, 9
Sơ đồ điều trị đề xuất
- Bước 1: Bắt đầu với ipratropium bromide hít 1, 2
- Bước 2: Nếu không đáp ứng, thêm codeine hoặc dextromethorphan (liều thấp, ngắn hạn, sau khi cho con bú) 1, 2, 5
- Bước 3: Nếu vẫn không cải thiện, xem xét corticosteroid hít 1, 2, 3
- Bước 4: Đối với các cơn ho dữ dội không đáp ứng, xem xét prednisone đường uống ngắn hạn 1, 2, 3
- Đánh giá lại: Nếu không cải thiện sau 2-3 tuần, xem xét các chẩn đoán khác 1, 3