Can Ursodeoxycholic acid (UDCA) dissolve gallstones?

Ursodeoksikolik Asit (UDCA) Safra Taşlarını Eritebilir

Evet, ursodeoksikolik asit (UDCA) kolesterol içerikli radyolusen safra taşlarını eritebilir, ancak kalsifiye veya pigment taşlarında etkisizdir. 1

UDCA'nın Taş Eritme Etkinliği

Başarı Oranları ve Hasta Seçimi

• UDCA 8-10 mg/kg/gün dozunda, seçilmemiş hastalarda maksimal çapı <20 mm olan kalsifiye olmayan taşlarda yaklaşık %30 tam çözünme oranı sağlar (2 yıla kadar tedavi ile) 1

• Yüzen veya yüzebilen taşlarda (yüksek kolesterol içerikli) çözünme şansı %50'ye kadar artar 1

• 5 mm'ye kadar olan taşlarda tam çözünme %81 hastada gözlenmiştir 1

• Taş boyutu ile çözünme şansı ters orantılıdır - 20 mm'den büyük taşlar nadiren çözünür 1

Tedavi Protokolü

• Önerilen doz: 8-10 mg/kg/gün, günde 2-3 bölünmüş doz halinde 1

• İlk yıl boyunca 6 aylık aralıklarla ultrason ile takip yapılmalıdır 1

• Tedavinin ilk 6 ayında kısmi çözünme görülmesi, nihai tam çözünme için >%70 şans gösterir 1

• 12 ay sonra kısmi taş çözünmesi görülmezse, başarı olasılığı büyük ölçüde azalır ve tedavi kesilmelidir 1

• Çoğu hastada tam taş çözünmesi için 1-2 yıl tedavi gerekir 2

Etki Mekanizması

UDCA safra taşı çözünmesini birkaç mekanizma ile sağlar:

• Hepatik kolesterol sentezini ve sekresyonunu baskılar 1

• Bağırsaktan kolesterol emilimini inhibe eder 1

• Safrayı kolesterol çöktürücüden kolesterol çözücüye dönüştürür 1

• Kolesterolü sulu ortamda sıvı kristaller halinde disperse eder 1

• Yüksek dozlarda (15-18 mg/kg/gün) bile, UDCA total safra asidi havuzunun %60'ından fazlasını oluşturmasa da, kolesterolü etkili şekilde çözer 1

Tedaviye Uygun Olmayan Durumlar

Mutlak Kontrendikasyonlar

• Kalsifiye kolesterol taşları 1

• Radyoopak taşlar 1

• Radyolusen pigment taşları 1

• Akut kolesistit, kolanjit, biliyer obstrüksiyon, safra taşı pankreatiti veya biliyer-gastrointestinal fistül gibi acil cerrahi gerektiren durumlar 1

• Safra asitlerine alerji 1

Başarısızlık Öngördürücüleri

• Tedavi öncesi kalsifiye taşlar veya tedavi sırasında taş kalsifikasyonu gelişmesi 1

• Tedavi sırasında safra kesesinin görüntülenmemesi (bu durumda tedavi kesilmelidir) 1

• Maksimal çapı >20 mm olan taşlar 1

Önemli Klinik Noktalar

Karşılaştırmalı Etkinlik

• UDCA, chenodeoksikolik aside (CDCA) göre özellikle ilk 3-6 ayda daha etkilidir 3

• UDCA hem düşük hem yüksek dozlarda eşit derecede etkilidir, hem küçük hem büyük taşlarda 3

• UDCA'nın %74'ü, CDCA'nın ise %42'si ilk 6 ay içinde gerçekleşir 3

• UDCA pratik olarak yan etkisizdir - hastaların <%1'inde geçici ishal görülür 4

Nüks Riski

• Tam taş çözünmesinden sonra 2 yıl içinde %30,5 yıl içinde %50'ye varan nüks oranları bildirilmiştir 1, 4

• Nüks eden taşlar UDCA ile yeniden tedavi edilebilir 1

Özel Durumlar

• Kistik fibrozisli hastalarda UDCA genellikle etkisizdir, çünkü bu hastalardaki taşların ana bileşeni kolesterol değildir 5

• Tedavi öncesi oral kolesistogramda safra kesesinin görüntülenmemesi kontrendikasyon değildir 1

• Yaş, cinsiyet, kilo, obezite derecesi ve serum kolesterol düzeyi taş çözünme şansı ile ilişkili değildir 1

Pratik Algoritma

1. Ultrason ile taş karakterizasyonu yapın: Radyolusen, <20 mm, kalsifikasyon yok
2. Oral kolesistogram: Safra kesesi fonksiyonunu değerlendirin
3. UDCA 8-10 mg/kg/gün başlayın (günde 2-3 doz)
4. 6. ayda ultrason kontrolü: Kısmi çözünme var mı?
   • Evet → Tedaviye devam
   • Hayır → 12. ayda tekrar değerlendirin
5. 12. ayda kısmi çözünme yoksa → Tedaviyi kesin
6. Tam çözünme görülürse → 1-3 ay içinde doğrulayıcı ultrason