Điều trị APS ở trẻ em không có huyết khối
Khuyến cáo chính
Ở trẻ em có kháng thể kháng phospholipid (aPL) nhưng chưa có biến cố huyết khối, không nên điều trị dự phòng bằng thuốc chống đông hoặc aspirin, mà chỉ theo dõi và tư vấn về các yếu tố nguy cơ. 1, 2, 3
Các tình huống cụ thể không điều trị
Kháng thể aPL thoáng qua sau nhiễm trùng
- Kháng thể aPL thoáng qua không gây bệnh thường xuất hiện sau nhiễm trùng ở trẻ em và tự biến mất 2
- Những trường hợp này không cần điều trị, chỉ cần xét nghiệm lại sau 12 tuần để xác nhận kháng thể đã âm tính 2, 3
Kháng thể aPL dương tính không triệu chứng
- Nhiều trẻ em khỏe mạnh có kháng thể aPL lưu hành mà không có biến chứng huyết khối 3
- Biến cố huyết khối hiếm gặp ở trẻ có kháng thể aPL thực sự 2
- Không có bằng chứng cho thấy lợi ích của điều trị dự phòng bằng thuốc chống đông ở nhóm này 1, 2
Trẻ em có bệnh tự mi면 kèm theo (APS thứ phát)
- Ở trẻ có lupus ban đỏ hệ thống hoặc bệnh tự miễn khác kèm aPL dương tính nhưng chưa có huyết khối, không điều trị chống đông dự phòng 2, 3
- Chỉ điều trị bệnh tự miễn nền theo phác đồ chuẩn 2
Chiến lược quản lý thay vì điều trị thuốc
Theo dõi lâm sàng
- Khám định kỳ để phát hiện sớm dấu hiệu huyết khối 1, 2
- Xét nghiệm lại kháng thể aPL sau 12 tuần để xác nhận tính dai dẳng 3
Tư vấn phòng ngừa yếu tố nguy cơ
- Tránh các thuốc tránh thai có estrogen ở trẻ vị thành niên nữ 1
- Tư vấn về lối sống lành mạnh: tránh hút thuốc, duy trì cân nặng hợp lý, vận động thường xuyên 1
- Giáo dục về tuân thủ điều trị và các vấn đề sức khỏe tâm thần liên quan đến bệnh tự miễn 1
Sàng lọc các yếu tố nguy cơ huyết khối khác
- Đánh giá các rối loạn đông máu khác có thể tăng nguy cơ huyết khối 1
- Xét nghiệm protein C, protein S, kháng thrombin III, factor V Leiden, đột biến gen prothrombin nếu có tiền sử gia đình 4
Các tình huống đặc biệt cần cân nhắc điều trị
Khi có nhiều yếu tố nguy cơ phối hợp
- Nguy cơ đột quỵ tăng lên khi rối loạn tiền huyết khối xảy ra ở trẻ có các yếu tố nguy cơ khác 4
- Trong trường hợp này, có thể cân nhắc aspirin liều thấp, nhưng chưa có bằng chứng vững chắc 2
Trước phẫu thuật hoặc thủ thuật xâm lấn
- Cân nhắc dự phòng huyết khối ngắn hạn bằng heparin trọng lượng phân tử thấp trong thời gian bất động 1
- Ngừng thuốc ngay sau khi trẻ có thể vận động trở lại 1
Những sai lầm cần tránh
- Không điều trị chống đông dự phòng dài hạn ở trẻ chưa có huyết khối vì thiếu dữ liệu an toàn và hiệu quả 2, 3
- Không sử dụng warfarin dự phòng ở trẻ em không có biến cố huyết khối do thiếu thông tin về liều lượng, thời gian và cường độ chống đông phù hợp 2
- Không nhầm lẫn giữa kháng thể aPL thoáng qua sau nhiễm trùng với APS thực sự - cần xét nghiệm lại sau 12 tuần 2, 3
- Không bỏ qua tư vấn về các yếu tố nguy cơ có thể thay đổi, đặc biệt ở trẻ vị thành niên 1