Żółtak lub kępka żółta w żołądku
Żółta plama lub kępka w żołądku najczęściej wskazuje na tłuszczak (lipoma) – łagodną zmianę podśluzówkową, która nie wymaga dalszej diagnostyki ani leczenia, jeśli zostanie potwierdzona przez endoskopowe badanie ultrasonograficzne (EUS). 1
Charakterystyka endoskopowa tłuszczaka żołądka
Podczas endoskopii tłuszczaki żołądka wykazują następujące cechy diagnostyczne:
- Żółty odcień jest charakterystyczny dla tłuszczaków i pomaga w ich identyfikacji 1
- Objaw poduszki (pillow sign) – zmiana ugina się pod naciskiem zamkniętych szczypczyków biopsyjnych, co ma 98% swoistość, ale tylko 40% czułość 1
- Pewna ruchomość zmiany podczas badania 1
- Najczęściej występują jako pojedyncze zmiany, choć opisywano również mnogie tłuszczaki 1
Potwierdzenie diagnozy
EUS jest badaniem rozstrzygającym: intensywnie hiperechogeniczna, dobrze odgraniczona masa pochodząca z warstwy podśluzówkowej jest praktycznie diagnostyczna dla tłuszczaka i nie wymaga dalszej oceny 1
Inne przyczyny żółtych zmian w żołądku
Kserantoma żołądka (gastric xanthelasma)
- Makroskopowo dobrze odgraniczone żółte lub żółto-białe płytki 2
- Mikroskopowo złożone z typowych piankowatych makrofagów 2
- Występują u 0,8% pacjentów poddawanych endoskopii górnego odcinka przewodu pokarmowego 2
- Najczęściej lokalizują się w odźwierniku (67,8%), szczególnie wzdłuż krzywizny mniejszej 2
- Związane z przewlekłym zapaleniem błony śluzowej żołądka 2
- Nie wymagają leczenia – są zmianami łagodnymi 2
Metaplazja jelitowa z charakterystycznym wzorem
- Nakrapkowany, plamisty rumień (mottled patchy erythema - MPE) może wskazywać na ciężką metaplazję jelitową 3
- Czułość 72,7% i swoistość 84,1% w wykrywaniu histologicznej metaplazji jelitowej 3
- Wymaga biopsji do potwierdzenia, ponieważ jest zmianą przedrakową 3
Limfangiektazje
- Żółte lub białawe podśluzówkowe płytki w jelicie cienkim (rzadziej w żołądku) 4
- Podczas biopsji wycieka charakterystyczna biało-żółta ciecz w 80% przypadków 4
- Są prawdopodobnie normalnym wariantem anatomicznym i nie wymagają dalszej diagnostyki 4
Algorytm postępowania
Ocena endoskopowa: Sprawdź obecność objawu poduszki, żółty odcień, ruchomość 1
Jeśli cechy sugerują tłuszczaka: Wykonaj EUS – intensywnie hiperechogeniczna masa z warstwy podśluzówkowej potwierdza rozpoznanie 1
Jeśli potwierdzone jako tłuszczak: Brak dalszej diagnostyki, chyba że występują objawy (krwawienie z owrzodzenia, niedrożność, ból brzucha) 1
Jeśli wygląd nietypowy: Rozważ biopsję, szczególnie jeśli zmiana ma nieregularny brzeg, niejednorodną strukturę wewnętrzną lub owrzodzenie 1
Najważniejsze pułapki
- Nie mylić z GIST: Guzy podścieliskowe przewodu pokarmowego (GIST) są hipoechogeniczne w EUS, nie hiperechogeniczne jak tłuszczaki 1
- Objaw poduszki nie jest wystarczająco czuły: Jego brak nie wyklucza tłuszczaka – EUS pozostaje badaniem rozstrzygającym 1
- Duże tłuszczaki mogą powodować objawy: Krwawienie, niedrożność lub ból wymagają rozważenia leczenia chirurgicznego 1
- Żółte zmiany w żołądku nie są specyficzne: Różnicowanie obejmuje tłuszczaki, kserantomy i metaplazję jelitową – kontekst kliniczny i EUS są kluczowe 1, 3, 2