What is Periodic Limb Movement Disorder (PLMD)?

Periyodik Ekstremite Hareket Bozukluğu (PLMD) Nedir?

PLMD, uyku sırasında tekrarlayan, stereotipik bacak hareketlerinin (genellikle ayak bileği dorsifleksiyonu ve ayak başparmağı ekstansiyonu) uykuyu bozduğu ve gündüz yorgunluğa neden olduğu bir uyku bozukluğudur; tanı için polisomnografi ile saatte 15'ten fazla periyodik ekstremite hareketi (PLMS) gösterilmesi ve diğer nedenlerin dışlanması gerekir. 1, 2

Klinik Özellikler ve Tanımlama

PLMD'nin temel özellikleri şunlardır:

• Hareket paterni: Ayak başparmağında ritmik ekstansiyon, ayak bileğinde dorsifleksiyon, bazen diz ve kalçada fleksiyon şeklinde ortaya çıkar 1, 2
• Hareket süresi: Her hareket yaklaşık 2-4 saniye sürer ve her 20-40 saniyede bir tekrarlar 1, 3
• Zamanlama: Hareketler genellikle gecenin ilk yarısında daha belirgindir 1, 3
• Uyanıklık: Bu hareketler kısa uyanmalara veya mikro-arousal'lara neden olabilir ve kişi bunların farkında olmayabilir 2, 3

Tanı Kriterleri

PLMD tanısı için aşağıdaki dört kriterin hepsinin karşılanması gerekir: 1, 2, 3

1. Polisomnografi bulgusu: Tekrarlayan, yüksek derecede stereotipik ekstremite hareketleri gösterilmelidir 1, 2
2. PLMS İndeksi: Erişkinlerde saatte 15'ten fazla olmalıdır (önceki eşik değer olan 5'ten yükseltilmiştir) 1, 2, 3
3. Klinik belirti: Uyku bozukluğu veya gündüz yorgunluğu şikayeti bulunmalıdır 1, 2
4. Dışlama: PLMS başka bir uyku bozukluğu, medikal/nörolojik hastalık, psikiyatrik bozukluk, ilaç kullanımı veya madde kullanımı ile daha iyi açıklanamıyor olmalıdır 1, 2, 3

Önemli uyarı: PLMS varlığı tek başına uyku bozukluğu olmadan sadece polisomnografik bir bulgu olarak raporlanır, ancak PLMD tanısı için yeterli değildir 1, 2

Huzursuz Bacak Sendromu (RLS) ile İlişki

PLMD ve RLS arasında güçlü bir ilişki vardır ancak bunlar farklı durumlardır:

• RLS hastalarının %90'ına kadarında PLMS görülür 1, 2, 3
• PLMS oranı, subjektif RLS şiddeti ile korele olur 1, 3
• Ancak PLMS varlığı RLS tanısı için ne gerekli ne de yeterlidir - RLS tanısı klinik kriterlere dayanır 3, 4
• PLMS nonspesifiktir ve normal bireylerde, diğer uyku bozukluklarında ve bazı ilaçlarla da görülebilir 3, 5, 6

Yaygınlık ve Risk Faktörleri

• PLMS prevalansı yaşla birlikte artar 1, 2, 7
• Antidepresan kullanan hastalarda yaygındır 1, 6
• Uyku apnesi sendromu, nörolojik hastalıklar, böbrek yetmezliği ve periferik nöropati ile ilişkili olabilir 6, 7

Tedavi Yaklaşımı

PLMD tedavisi için FDA onaylı bir ilaç yoktur ve özellikle yaşlı erişkinlerde farmakolojik tedaviyi destekleyen kanıt çok sınırlıdır 1, 2

Tedavi Algoritması:

1. Eşlik eden RLS semptomları varsa:

• Demir durumunu kontrol edin ve ferritin <50 ng/mL ise demir takviyesi yapın 3, 4
• Birinci basamak farmakolojik tedavi: Gabapentin, gabapentin enacarbil veya pregabalin 2, 3, 4
• Dopaminerjik ajanlar augmentasyon riski nedeniyle dikkatli kullanılmalıdır 3, 4

2. İzole PLMD (RLS olmadan):

• Semptomları kötüleştirebilecek ilaçları (trisiklik antidepresanlar, SSRI'lar, dopamin antagonistleri) gözden geçirin ve mümkünse kesin 1, 4
• Gabapentin, pregabalin veya levodopa bileşikleri düşünülebilir ancak kanıt sınırlıdır 2, 3, 5
• Valproik asit ve triazolam kullanılmamalıdır - etkinliklerini destekleyen kanıt yetersizdir 2, 4

3. Uyku bozukluğu olmayan PLMS:

• Tedavi genellikle gerekmez 2, 3
• Gündüz yorgunluğu veya uyku bozukluğu gelişirse daha kapsamlı değerlendirme yapılmalıdır 2, 3

Önemli Klinik Tuzaklar

• PLMS'nin varlığı tek başına tedavi gerektirmez - klinik semptomlar (uyku bozukluğu veya gündüz yorgunluğu) olmalıdır 1, 2
• Tanı için polisomnografi şarttır; klinik öykü tek başına yeterli değildir 1, 7
• PLMD bir dışlama tanısıdır - diğer uyku bozuklukları, ilaçlar ve medikal durumlar mutlaka değerlendirilmelidir 1, 2, 5
• PLMS gece-gece değişkenlik gösterir, bu nedenle tek bir polisomnografi sonucu dikkatle yorumlanmalıdır 4