Omgaan met een cliënt die negatieve reacties toont en alles weigert
Bij een cliënt die consistent negatieve reacties toont en weigert mee te werken, moet je eerst actief luisteren en empathisch reageren op hun emoties, vervolgens hun begrip van de situatie en hun doelen exploreren, en als er geen enkele vooruitgang is na 1-2 sessies, moet je de behandeling pauzeren en later hervatten of doorverwijzen naar een andere therapeut. 1
Eerste stappen: Creëer een veilige omgeving en bouw vertrouwen
Zit op ooghoogte met de cliënt om te laten zien dat je tijd hebt en niet gehaast bent, zorg voor privacy met een vrije uitgang, houd twee armslengtes afstand, maak oogcontact en houd je handen zichtbaar en ontspannen om een veilige ruimte te creëren. 2
Begin met open vragen zoals "Vertel me wat er speelt" of "Wat is het moeilijkste voor je geweest?" om de cliënt controle te geven over het gesprek. 2
Gebruik reflectief luisteren: benoem expliciet de emoties die je waarneemt, en houd stiltes aan totdat de cliënt klaar is om verder te praten. 2 Dit toont dat je echt luistert en empathie hebt.
Exploreer de weerstand en onderliggende zorgen
Vraag naar hun begrip van de situatie: "Vertel me wat je begrijpt over waarom je hier bent" om hun perspectief te begrijpen. 2
Exploreer angsten en zorgen over de behandeling: veel cliënten die weigeren hebben onuitgesproken zorgen over de diagnose, de therapeut, of de behandeling zelf. 1
Reageer empathisch op emoties door de emotie te benoemen, partnerschap aan te bieden, hun ervaring te valideren, en te exploreren wat achter sterke emoties zit. 2 Bijvoorbeeld: "Ik zie dat dit niet is wat je wilde horen" of "Wat je doormaakt is moeilijk." 3
Vermijd het aannemen dat stille cliënten niet willen deelnemen: vraag direct "Ik vraag me af wat je denkt of wat ik mis?" 2
Beoordeel geschiktheid voor behandeling
Factoren die belangrijk zijn voor betrokkenheid bij behandeling omvatten: 1
- Een redelijke mate van begrip en instemming met de diagnose/situatie
- Motivatie en instemming met behandeling
Omstandigheden waarin doorgaan met behandeling minder succesvol is of onverstandig kan zijn: 1
- Ernstige psychiatrische comorbiditeit
- Patiënt twijfelt sterk aan de diagnose of aanpak
- Slecht vertrouwen in het vermogen van de therapeut om te helpen
- Onopgeloste juridische kwesties gerelateerd aan symptomen
- Terugkeer naar een onveilige of zinloze werk- of thuissituatie
Probeer een korte behandelproef
Een behandelproef is over het algemeen gepast ondanks enige weerstand of ambivalentie. 1
Verwacht echter enige positieve respons tijdens de eerste 1-2 sessies: als er helemaal geen respons is tijdens deze initiële sessies, is het beter om te pauzeren en symptomatische behandeling op een later tijdstip te hervatten, of met een andere therapeut. 1
Gebruik motiverende gespreksvoering om de intrinsieke motivatie van de cliënt te vergroten, vooral bij gebrek aan motivatie. 1
Specifieke strategieën tijdens het consult
Geef informatie in kleine stukjes en check regelmatig op begrip met "teach back" methoden: "Kun je in je eigen woorden vertellen wat dit voor jou betekent?" 1, 2
Vermijd informatieoverload wanneer cliënten zeer emotioneel zijn, omdat ze informatie dan slecht kunnen verwerken. 2 Focus in plaats daarvan op empathische reacties en ondersteuning.
Gebruik "ik wens" uitspraken om hoop te erkennen zonder valse verwachtingen te wekken: "Ik wou dat ik betere opties had." 1
Bied non-abandonment aan: "Ik zal er alles aan doen om je te ondersteunen" of "Ik blijf je helpen, wat er ook gebeurt." 1
Wanneer door te verwijzen of te pauzeren
Als er geen vooruitgang is na 1-2 sessies, pauzeer de behandeling en bespreek hervatting later of verwijzing naar een andere therapeut. 1
Overweeg verwijzing naar geestelijke gezondheidszorg als er sprake is van ernstige psychiatrische problematiek die de betrokkenheid belemmert. 1
Overweeg consultatie met een specialist om te helpen bij conflictoplossing wanneer er aanhoudende onenigheid is tussen cliënt en behandelaar. 1
Veelvoorkomende valkuilen
Vermijd het minimaliseren van de zorgen van de cliënt of het veranderen van onderwerp wanneer ze emotioneel zijn. 1
Vermijd het proberen om oplossingen te bieden wanneer cliënten zeer emotioneel zijn - ze kunnen informatie dan niet goed verwerken. 2
Wees je bewust dat "moeilijke" cliënten vaak reageren op problematische interacties in de zorgverlening, niet alleen op hun eigen pathologie. 4 Dit vraagt om zelfreflectie van de behandelaar.
Een positieve consultstijl leidt tot significant betere uitkomsten: 64% van cliënten met een positieve consultatie verbeterde versus 39% met een negatieve consultatie. 5 Blijf dus positief en ondersteunend, zelfs bij weerstand.