Gamma Knife Tedavisi Epilepside
Gamma Knife radyocerrahi, medikal tedaviye dirençli mezial temporal lob epilepsisi (MTLE) olan hastalarda alternatif bir tedavi seçeneği olarak kullanılabilir, ancak nöbet kontrolünün gecikmesi (ortalama 12 ay) ve uzun dönem radyasyon komplikasyonları nedeniyle standart cerrahi rezeksiyondan sonra düşünülmelidir. 1, 2
Etkinlik ve Nöbet Kontrolü
Nöbet Sonuçları:
- Uzun dönem takipte (ortalama 8 yıl), hastaların %60'ı nöbetsiz hale gelir (Engel Sınıf I) 2
- Prospektif çok merkezli çalışmada, 2 yıllık takipte hastaların %65'i nöbetsiz olmuştur 3
- Nöbet kontrolü genellikle tedaviden 8-15 ay sonra gerçekleşir, bu önemli bir gecikme oluşturur 1, 2
- Nöbet kesilmesinden önce sıklıkla aura veya nöbet sıklığında artış dönemi görülür (%40 hastada) 2
Teknik Parametreler:
- Standart doz: Hedef kenarında 24 Gy (%50 izodoz hattında) 3, 2
- Hedef hacim: Anterior parahippokampal korteks, amigdalanın bazal ve lateral kısmı, anterior hippokampus (baş ve gövde) 3
- 20 Gy dozunda tedavi başarısız bulunmuştur 4
Ciddi Komplikasyonlar ve Güvenlik Endişeleri
Radyasyon İlişkili Komplikasyonlar:
- Semptomatik radyasyon kaynaklı serebral ödem gelişebilir (geçici olabilir) 5
- Radyasyon nekrozu 5 yıl sonra cerrahi gerektirebilir 5
- Geç dönemde (10 yıl sonra) kist formasyonu ile birlikte kognitif bozukluk ve hemiparezi gelişebilir 5
- MRG'de kontrast tutulumu, kist formasyonu ve diffüz beyaz cevher değişiklikleri 9 yıl sonra bile görülebilir 5
Diğer Yan Etkiler:
- Görme alanı defektleri (homolog kuadrantanopsi) dokuz hastada bildirilmiştir 3
- Geçici yan etkiler: Depresyon, baş ağrısı, bulantı, kusma, dengesizlik (%25 hastada) 3
- Hastaların %60'ı hafif baş ağrısı yaşar ve kısa süreli kortikosteroid tedavisi gerektirir 2
Mortalite Riski:
- Bir hasta tedaviden 7 ay sonra nöbet geçirirken boğularak ölmüştür 5
- İki hasta nöbetlerle ilişkili komplikasyonlar nedeniyle işlemden 1 ay ve 1 yıl sonra ölmüştür 4
Tedavi Başarısızlığı
Başarısızlık Oranları:
- Bazı serilerde hiçbir hasta nöbetsiz olmamıştır (20 Gy dozunda) 4
- İki hasta 9 ve 18 ay içinde nöbet sıklığında azalma göstermemiş ve açık cerrahi talep etmiştir 5
- Açık cerrahi sonrası bu hastalar nöbetsiz hale gelmiştir 5, 4
Antiepileptik İlaç Yönetimi
- Başlangıçta nöbetsiz olan tüm hastalar, antiepileptik ilaç azaltılması sırasında izole aura (%66) veya kompleks parsiyel nöbetlerin (%66) nüksünü yaşamıştır 2
- Tedavinin restorasyonu nöbetlerin iyi kontrolü ile sonuçlanmıştır 2
- Bu, hastaların uzun dönem ilaç tedavisine devam etmesi gerektiğini gösterir 2
Klinik Karar Algoritması
Gamma Knife Düşünülebilecek Durumlar:
- Standart temporal lobektomi için yüksek cerrahi risk taşıyan hastalar 6
- Açık cerrahiyi reddeden hastalar 6
- Bilateral temporal lob tutulumu olan seçilmiş hastalar
Gamma Knife Önerilmeyen Durumlar:
- Hızlı nöbet kontrolü gereken hastalar (gecikme 8-15 ay) 1, 2
- Genç hastalar (uzun dönem radyasyon riski) 5
- Standart cerrahi için uygun olan hastalar (daha iyi sonuçlar, daha hızlı kontrol) 5, 4
Önemli Uyarılar
- Nöbet kontrolündeki gecikme, Gamma Knife'ın en büyük dezavantajıdır ve bu süre zarfında hastalar nöbet ilişkili yaralanma veya ölüm riski altındadır 1, 3
- Kontrast madde ile MRG dahil uzun dönem takip çalışmaları, başarılı nöbet kontrolünden sonra bile gereklidir 5
- Gamma Knife, MTLE için ideal bir cerrahi alternatifi olarak düşünülemez 5
- Standart temporal lobektomi, daha hızlı nöbet kontrolü ve daha öngörülebilir sonuçlar sunmaya devam etmektedir 5, 4