Is oxaloacetate beneficial?

Oksaloasetat Yorucu Hastalıklar İçin Faydalı Olabilir, Ancak Böbrek Taşı Riski Olan Hastalarda Dikkatli Kullanılmalıdır

Oksaloasetat (OA), kronik yorgunluk sendromu (ME/CFS) ve Long-COVID yorgunluğu olan hastalarda yorgunluğu anlamlı şekilde azaltır ve iyi tolere edilir, ancak hiperoksalüri veya böbrek taşı riski olan hastalarda kullanımı önerilmez. 1, 2

Kanıtlanmış Faydalar

Yorgunluk Tedavisi

• ME/CFS hastalarında oksaloasetat 2000 mg/gün dozunda yorgunluğu bazal değere göre %25'ten fazla azaltır (p = 0.0039), kontrol grubunda ise anlamlı olmayan %10'luk azalma görülür 1
• Hastaların %40.5'i "gelişmiş yanıtlayıcı" olarak sınıflandırılır ve ortalama %63 yorgunluk azalması gösterir 1
• Hem fiziksel hem de mental yorgunluk oksaloasetat takviyesi ile iyileşir 1, 2
• Long-COVID hastalarında yorgunluk 6 hafta içinde %46.8'e kadar azalır 2

Doz-Yanıt İlişkisi

• ME/CFS hastalarında yorgunluk iyileşmesi doza bağımlı şekilde artar:
  • 500 mg günde 2 kez: %21.7 azalma
  • 1000 mg günde 2 kez: %27.6 azalma
  • 1000 mg günde 3 kez: %33.3 azalma 2

Nörolojik ve Metabolik Etkiler

• Beyin mitokondriyal biyogenezini aktive eder ve enerji üretimini artırır 3
• İnsülin sinyal yolunu güçlendirir ve nöroinflamasyonu azaltır 3
• Hipokampal nörogenezi uyarır ve beyin laktat, GABA ve glutatyon seviyelerini artırır 3

Önemli Uyarılar ve Kontrendikasyonlar

Oksalat Metabolizması ile İlgili Riskler

• Oksaloasetat vücutta oksalata metabolize olabilir, bu nedenle hiperoksalüri veya böbrek taşı öyküsü olan hastalarda kullanılmamalıdır 4, 5, 6
• Primer hiperoksalüri hastalarında oksalat yükünü artırabilir ve böbrek fonksiyonunu daha da bozabilir 4
• Jejuno-kolik anastomoz ve kısa bağırsak sendromu olan hastalarda kolon oksalat emilimi zaten artmıştır, bu hastalarda oksaloasetat kullanımı risklidir 4

Güvenlik Profili

• Klinik çalışmalarda test edilen dozlarda iyi tolere edilir 1, 2
• FDA onaylı bir homeopatik göz preparatında bulunur (geçici bulanık görme, floaterlar için) 7

Klinik Uygulama Algoritması

Hasta Seçimi

1. Uygun Hastalar:

   • ME/CFS tanılı hastalar
   • Long-COVID yorgunluğu olan hastalar
   • Normal böbrek fonksiyonu ve böbrek taşı öyküsü olmayan hastalar 1, 2

2. Kontrendike Hastalar:

   • Primer hiperoksalüri (PH1, PH2, PH3) tanılı hastalar 4
   • Böbrek taşı öyküsü veya hiperoksalüri olan hastalar 4, 5
   • İnflamatuar bağırsak hastalığı ile ilişkili enterik hiperoksalüri olan hastalar 4
   • eGFR <30 ml/dk/1.73m² olan hastalar 4

Dozaj Önerisi

• Başlangıç dozu: 500 mg günde 2 kez 2
• Optimal doz: 1000 mg günde 2-3 kez (yanıta göre titre edilir) 1, 2
• Tedavi süresi: En az 6 hafta, yanıt değerlendirmesi için 1, 2

Tedavi Öncesi Değerlendirme

• 24 saatlik idrar oksalat düzeyi ölçümü (>0.5 mmol/24 saat anormal kabul edilir) 5
• Böbrek fonksiyon testleri (kreatinin, eGFR) 4
• Böbrek taşı öyküsü detaylı sorgulanmalı 4

İzlem

• İlk 6 hafta boyunca yorgunluk skorlaması (Chalder Yorgunluk Ölçeği kullanılabilir) 1, 2
• Böbrek taşı riski olan hastalarda 3-6 ayda bir idrar oksalat kontrolü 5

Kaçınılması Gereken Tuzaklar

• Yüksek oksalatlı gıdalarla (ıspanak, ravent, çikolata, fındık) birlikte kullanımdan kaçının - bu kombinasyon oksalat yükünü daha da artırabilir 6
• C vitamini yüksek doz takviyesi ile birlikte kullanmayın - C vitamini oksalata metabolize olur 5
• Düşük kalsiyum diyeti uygulayan hastalarda dikkatli olun - kalsiyum kısıtlaması paradoksal olarak oksalat emilimini artırır 5
• Karaciğer hastalığı olan hastalarda oksaloasetat karaciğer koruyucu olabilir, ancak bu popülasyonda spesifik çalışma yoktur 8