Prematüre Bebeklerde A Vitamini Kullanımı
Prematüre bebeklere parenteral beslenme sırasında 700-1500 IU/kg/gün (227-455 µg/kg/gün) A vitamini verilmeli ve bu vitamin mutlaka lipid emülsiyonu ile birlikte uygulanmalıdır. 1
Dozaj Önerileri
Prematüre Bebekler
- Parenteral beslenme alan prematüre bebeklere 700-1500 IU/kg/gün (veya 227-455 µg/kg/gün) A vitamini verilmelidir 1
- Bu dozaj, bronkopulmoner displazi (BPD) riskini azaltmak ve oksijen desteği ihtiyacını düşürmek için kritik öneme sahiptir 1, 2, 3
- Enteral beslenme başladığında ve 60 kcal/kg/gün'e ulaştığında, oral yoldan 2500 IU/gün A vitamini verilebilir 4
Term Bebekler ve Büyük Çocuklar
- Term bebeklerde 150-300 µg/kg/gün (veya 2300 IU/697 µg/gün) önerilir 1
- Daha büyük çocuklarda 150 µg/gün yeterlidir 1
Uygulama Yöntemi: Kritik Önem
A vitamini mutlaka lipid emülsiyonu ile birlikte verilmelidir, su bazlı solüsyonlarla verilmemelidir. 1
Neden Lipid Emülsiyonu ile Verilmeli?
- Su bazlı solüsyonlarla verildiğinde A vitamininin %60'ından fazlası kaybolur - yalnızca %40'ı hastaya ulaşır 1
- Kayıplar iki mekanizma ile oluşur: tüp materyaline adsorpsiyon ve foto-degradasyon 1
- Retinol, infüzyonun ilk saatinde tüp materyaline masif şekilde adsorbe olur 1
- Lipid emülsiyonu ile verildiğinde bu kayıplar dramatik şekilde azalır ve vitamin stabilitesi artar 1, 5
Alternatif Formülasyonlar
- Retinyl palmitate (retinol yerine), tüp materyaline daha az adsorbe olur ve tercih edilebilir 1
- Daha kısa IV tüp kullanımı ve daha kısa infüzyon süresi kayıpları azaltabilir 1
Klinik Faydalar ve Kanıt
Mortalite ve Morbidite Üzerine Etkiler
- A vitamini suplementasyonu, 1 aylıkta ölüm veya oksijen ihtiyacını azaltır [RR 0.93 (95% CI 0.88-0.99), NNT=20] 2, 3
- 36. gestasyonel haftada oksijen ihtiyacını azaltır [RR 0.87 (95% CI 0.77-0.98), NNT=13], özellikle <1000 g bebeklerde 2, 3
- Tip 1 prematüre retinopatisi insidansını azaltır (%1.6 vs %6.9, p=0.030) 6
- Bronkopulmoner displazi riskini düşürür (%18.9 vs %33.8, p=0.008) 6
Nörogelişimsel Sonuçlar
- 18-22 aylık düzeltilmiş yaşta yapılan değerlendirmelerde, A vitamini suplementasyonunun nörogelişimsel sonuçlar üzerinde zararlı veya faydalı bir etkisi gösterilememiştir 2
Zamanlama: Erken Başlangıç Kritik
A vitamini suplementasyonuna yaşamın ilk 2-4 günü içinde başlanmalıdır. 4
- Erken başlangıç (2-4. gün) ile geç başlangıç (10-14. gün) karşılaştırıldığında:
- Suplementasyon en az 28 gün sürdürülmeli veya taburcu olana kadar devam edilmelidir 6, 4
Monitörizasyon
Serum Düzeyleri
- Prematüre bebeklerde <200 µg/L (0.7 µmol/L) serum konsantrasyonu eksiklik olarak kabul edilir 1
- <100 µg/L (0.35 µmol/L) ciddi eksiklik ve tükenmiş karaciğer depolarını gösterir 1
- 6 aydan büyük çocuklar ve yetişkinlerde normal değerler 300-800 µg/L (1.05-2.8 µmol/L)'dir 1
Monitörizasyon Stratejisi
- Rutin vitamin A konsantrasyonu monitörizasyonu önerilmez 5
- İstisna: Uzun süreli parenteral beslenme alan bebekler monitörize edilmelidir 5
- Stres koşullarında serum retinol güvenilir değildir; RBP/transthyretin oranı kullanılmalıdır 1
Önemli Uyarılar ve Tuzaklar
Toksisite Riski
- A vitamini için eksiklik ve toksisite arasındaki terapötik pencere dardır 1
- Akut toksisite: artmış intrakranial basınç, baş ağrısı, bulantı, kusma, vertigo, bulanık görme 7
- Kronik toksisite: kemik anormallikleri, dermatit, alopesi, ataksi, kas ağrısı 7
Formülasyon Uyarısı
Yetişkin multivitamin formülasyonları (propilen glikol ve polisorbat katkı maddeleri içeren) bebeklerde ASLA kullanılmamalıdır - potansiyel toksisite riski vardır. 1, 5
Işıktan Koruma
- A vitamini 330-350 nm dalga boylarında foto-degradasyona en duyarlıdır 1
- Yoğun güneş ışığı en zararlı faktördür; ancak neon ışık ve fototerapi lambalarının etkisi minimaldir 1
- Kırmızı plastik torbalar veya amber renkli ışık koruyucu tüp materyali kullanılabilir 1
Risk Altındaki Özel Populasyonlar
A vitamini eksikliği ile ilişkili klinik durumlar şunlardır: 1
- Sepsis, HIV enfeksiyonu
- Yanıklar, mekanik ventilasyon
- Steroid kullanımı
- Hepatobiliyer disfonksiyon, renal yetmezlik
- Travma, hemato-onkolojik hastalıklar
- İntestinal disfonksiyon (abetalipoproteinemi)
- Protein-enerji malnütrisyonu, çinko eksikliği
- Kistik fibrozis