Quản lý hen suyễn trong chuyển dạ
Tiếp tục tất cả các thuốc hen suyễn hiện tại trong suốt quá trình chuyển dạ và đẻ, vì nguy cơ của hen không kiểm soát đối với mẹ và thai nhi lớn hơn nhiều so với bất kỳ nguy cơ nào từ thuốc. 1
Nguyên tắc cơ bản
Cơn hen cấp trong chuyển dạ rất hiếm gặp, nhưng việc chuẩn bị và quản lý tích cực là cần thiết 2. Mục tiêu chính là duy trì độ bão hòa oxy mẹ >95% để đảm bảo cung cấp oxy đầy đủ cho thai nhi 2.
Quản lý thuốc trong chuyển dạ
Thuốc duy trì
- Tiếp tục tất cả thuốc hen thường xuyên bao gồm corticosteroid hít và thuốc kiểm soát dài hạn khác 1
- Không bao giờ ngừng thuốc hen trong thai kỳ hoặc chuyển dạ vì hen không kiểm soát tăng nguy cơ tiền sản giật, sinh non, trẻ nhẹ cân, và tử vong chu sinh 1
Thuốc giảm đau
- Gây tê ngoài màng cứng sớm với thuốc tê tại chỗ là phương pháp ưu tiên để giảm đau trong chuyển dạ 1
- Phương pháp này giảm lo lắu, căng thẳng của mẹ, và tránh ức chế hô hấp 1
Thuốc cần tránh
- Tránh dinoprost, ergometrine và các dẫn xuất ergot khác vì có thể gây co thắt phế quản nghiêm trọng, đặc biệt khi kết hợp với gây mê toàn thân 2
Quản lý triệu chứng cấp tính
Nếu xuất hiện triệu chứng hen trong chuyển dạ:
Bước 1: Đánh giá và oxy hóa
Bước 2: Thuốc giãn phế quản
- Albuterol (salbutamol) là thuốc ưu tiên: 2.5-5mg qua nebulizer mỗi 20 phút tối đa 3 lần 3, 1
- Có thể thêm ipratropium bromide: phối hợp 0.5mg ipratropium + 2.5mg albuterol mỗi 20 phút cho 3 liều, sau đó mỗi 2-4 giờ nếu cần 1
- Lưu ý: Không dùng ipratropium đơn độc, luôn phối hợp với beta-agonist 1
Bước 3: Corticosteroid toàn thân nếu cần
- Đối với cơn hen nặng: prednisolone 60mg/ngày hoặc methylprednisolone 1-2mg/kg/ngày (tối đa 60mg/ngày) trong 3-10 ngày 4
- Lợi ích vượt xa nguy cơ trong cơn hen cấp 3, 1
- Theo dõi đường huyết mẹ định kỳ khi dùng corticosteroid toàn thân 2
Hỗ trợ bổ sung trong chuyển dạ
- Xem xét liệu pháp giãn phế quản và hỗ trợ làm sạch đờm trong chuyển dạ 1
- Duy trì môi trường không có yếu tố kích thích (khói thuốc, chất gây dị ứng) 4
Corticosteroid liều stress
Phụ nữ đã dùng corticosteroid trong năm qua có thể cần corticosteroid liều stress trong chuyển dạ và đẻ 2. Điều này ngăn ngừa suy thượng thận cấp do ức chế trục dưới đồi-tuyến yên-thượng thận.
Theo dõi sau sinh
- Duy trì cảnh giác cao trong 24-48 giờ sau sinh vì đây là thời kỳ nguy cơ cao cho suy giảm chức năng tim phổi 1
- Tiếp tục tất cả thuốc hen sau sinh 5, 2
- Khuyến khích cho con bú - tất cả thuốc hen bao gồm albuterol, budesonide và prednisone đều tương thích với nuôi con bằng sữa mẹ 1, 2
Cạm bẫy cần tránh
- Không ngừng thuốc hen do lo ngại về an toàn: Hen không kiểm soát gây thiếu oxy mẹ và hậu quả thai nhi nghiêm trọng hơn nhiều so với thuốc 3, 1
- Không điều trị không đủ mạnh: Cơn hen cấp trong thai kỳ cần điều trị tích cực với mục tiêu đạt PEF ≥70% dự đoán 5
- Tránh dùng quá nhiều beta-agonist có thể gây nhịp tim nhanh mẹ/thai, tăng đường huyết mẹ và hạ đường huyết sơ sinh 1