Dawkowanie enzymów trzustkowych u osób starszych z problemami trawiennymi
U dorosłych pacjentów, w tym osób starszych z niewydolnością zewnątrzwydzielniczą trzustki, należy rozpocząć od dawki 500 jednostek lipazy na kg masy ciała na główny posiłek (np. 40 000 U dla pacjenta ważącego 80 kg) oraz 250 jednostek lipazy na kg masy ciała na przekąskę (np. 20 000 U dla pacjenta ważącego 80 kg). 1
Schemat dawkowania początkowego
Dawka początkowa:
- Główne posiłki: 500 jednostek lipazy/kg masy ciała (typowo 40 000 U dla pacjenta 80 kg) 1, 2, 3
- Przekąski: 250 jednostek lipazy/kg masy ciała (typowo 20 000 U dla pacjenta 80 kg) 1, 3
- Alternatywnie: Minimalna dawka 20 000-50 000 jednostek lipazy na główny posiłek, w zależności od preparatu 1
Wytyczne ESPEN z 2020 roku podają nieco niższy zakres (20 000-50 000 PhU na główny posiłek) 1, jednak najnowsze wytyczne AGA z 2023 roku rekomendują wyższe dawki początkowe oparte na masie ciała 1, co lepiej zapewnia skuteczność terapii od początku leczenia.
Maksymalne dawki i titracja
Dawka maksymalna:
- 2500 jednostek lipazy/kg na posiłek 1, 3
- 10 000 jednostek lipazy/kg na dzień 1, 3
- U dorosłych nie ma górnego limitu dawkowania ze względu na bezpieczeństwo - nadmiar enzymów jest wydalany z kałem 1
Titracja dawki:
- Należy zwiększać dawkę stopniowo w zależności od odpowiedzi klinicznej 1
- Celem jest redukcja biegunki tłuszczowej (steatorrhea) i objawów żołądkowo-jelitowych 1, 3
- W przypadku braku odpowiedzi można podwoić lub potroić dawkę 4, 5
Sposób podawania
Timing i administracja:
- Enzymy należy przyjmować podczas posiłków, nie przed ani po 3
- Przy stosowaniu wielu kapsułek należy rozłożyć je w trakcie całego posiłku 1
- Dotyczy to tylko posiłków zawierających tłuszcz (nie owoców) 1
- Preferowane są preparaty w postaci mikrosfer lub mini-tabletek o średnicy ≤2 mm z powłoką jelitową 1, 6
Monitorowanie skuteczności leczenia
Ocena odpowiedzi na leczenie:
- Redukcja biegunki tłuszczowej i objawów żołądkowo-jelitowych 1, 3
- Przyrost masy ciała i masy mięśniowej 3, 4
- Poprawa parametrów odżywczych (witaminy rozpuszczalne w tłuszczach) 3
- Coroczna ocena stanu mikroelementów i funkcji endokrynnej (glukoza, HbA1c) 1, 2, 3
- Densytometria kości co 1-2 lata 2, 3
Postępowanie w przypadku braku odpowiedzi
Jeśli pacjent nie reaguje na leczenie początkowe:
- Sprawdzić prawidłowość dawkowania i sposobu podawania enzymów 1, 3
- Rozważyć dodanie inhibitora pompy protonowej 4, 7, 5
- Wykluczyć alternatywne diagnozy: celiakia, bakteryjne przerostu jelitowe, biegunka żółciowa, lamblioza 1, 3, 4
- Zwiększyć dawkę 2-3 krotnie 4, 5
Zalecenia dietetyczne towarzyszące
Zarządzanie dietą:
- Dieta wysokobiałkowa 1, 2, 3
- Unikać diet bardzo niskotłuszczowych 2, 3
- Suplementacja witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D, E, K) 1, 2, 3
- Małe, częste posiłki 7
- Abstynencja od alkoholu 2
Uwagi szczególne dla osób starszych
U osób starszych nie ma specyficznych modyfikacji dawkowania w porównaniu do młodszych dorosłych - stosuje się te same zasady oparte na masie ciała 1. Jednak należy zwrócić szczególną uwagę na: