İnkarserasyon ve Strangülasyon Arasındaki Fark
İnkarserasyon, fıtık içeriğinin dar bir açıklık veya yapışıklıklar nedeniyle geri itilememesi durumudur; strangülasyon ise fıtık içeriğinin kan akımının bozulması sonucu gelişen yaşamı tehdit eden bir komplikasyondur. 1
Temel Tanımlar ve Ayırıcı Özellikler
İnkarserasyon (Boğulma)
- İnkarserasyon, fıtık içeriğinin karın duvarındaki dar bir açıklık veya fıtık kesesi ile içerik arasındaki yapışıklıklar nedeniyle redükte edilemez (geri itilemez) hale gelmesidir. 1
- İnkarsere fıtıkta bağırsak tıkanıklığı gelişebilir ancak kan akımı henüz bozulmamıştır. 1
- Klinik muayenede, önceki fıtık bölgesinde manuel olarak redükte edilemeyen büyük, ağrılı ve immobil bir kitle olarak kendini gösterir. 1
Strangülasyon (Boğulma ile Kan Akımı Bozukluğu)
- Strangülasyon, fıtık içeriğinin (örneğin omentum, bağırsak) kan akımının tehlikeye girmesi durumudur ve acil cerrahi müdahale gerektirir. 1
- Yetersiz kan akımı nedeniyle strangüle fıtık hızla nekroz ve perforasyona ilerleyebilir. 1
- Bu durum bakteriyel translokasyon ve bağırsak duvarı nekrozuna yol açarak mortalite ve morbiditeyi önemli ölçüde artırır. 1
Klinik Ayırım ve Tanı Kriterleri
Strangülasyonu Düşündüren Bulgular
- Sürekli, şiddetli ve analjeziklere yanıt vermeyen karın ağrısı strangülasyonun temel belirtisidir. 2
- Karın kaslarında defans ve periton irritasyon bulguları (rebound hassasiyet) strangülasyonu gösterir. 2
- Sistemik İnflamatuvar Yanıt Sendromu (SIRS) bulguları - ateş, taşikardi, taşipne ve lökositoz - strangülasyonun önemli göstergeleridir. 2
Laboratuvar Değerlendirmesi
- Arteriyel kan laktat düzeyi ≥2.0 mmol/L, canlı olmayan bağırsak strangülasyonunun en güvenilir laboratuvar göstergesidir. 1, 3, 2
- Nötrofili ile birlikte lökositoz strangülasyonda yaygın bir laboratuvar bulgusudur. 2
- Yüksek D-dimer düzeyleri, düşük spesifiteye rağmen bağırsak iskemisi ile güçlü korelasyon gösterir. 1, 2
- CPK (kreatin fosfokinaz) yüksekliği erken bağırsak strangülasyonunun nispeten güvenilir bir göstergesidir. 1, 2
- Yüksek WBC ve fibrinojen seviyeleri inkarsere fıtıkta morbidite açısından anlamlı prediktörlerdir. 1, 3
Radyolojik Değerlendirme
- Kontrastlı BT'de azalmış duvar kontrastlanması, %56 sensitivite ve %94 spesifite ile strangülasyonun en önemli bağımsız prediktörüdür. 1, 3
- BT görüntüleme, strangülasyon belirtilerini tespit etmek için erken tanı yöntemlerinde önemli bir gelişme sağlamıştır. 1
Klinik Önemi ve Aciliyet Farkı
İnkarserasyon
- İnkarsere fıtıklar nadir ancak ciddi ve yaşamı tehdit eden durumlar olup acil cerrahi konsültasyon ve tedavi gerektirir. 1
- Elektif cerrahi onarım planlanabilir, ancak semptomatik olgularda 2-4 hafta içinde yapılmalıdır. 4
Strangülasyon
- Strangüle fıtıklarda erken cerrahi müdahale kritik öneme sahiptir; 24 saatten fazla gecikme önemli ölçüde yüksek mortalite oranları ile ilişkilidir. 3
- Geç tanı, bağırsak rezeksiyonu ihtiyacı, uzamış iyileşme süresi ve artmış komplikasyon oranı ile sonuçlanır. 1
- Bağırsak rezeksiyonu oranı %24.1 ve genel mortalite %11.8'dir; 72 saatten sonra geciken operasyon bağırsak rezeksiyonu ihtiyacını artırır. 5
Önemli Klinik Tuzaklar
- Strangüle fıtık onarımını asla geciktirmeyin; gecikmiş tanı anlamlı şekilde daha yüksek mortalite oranları ile ilişkilidir. 3
- İmmünsüprese hastalarda veya steroid kullanan hastalarda lökositoz olmayabilir, bu nedenle bağırsak iskemisi tanısında dikkatli olunmalıdır. 1
- Rektal prolapsusta olduğu gibi, strangülasyon geliştiğinde bağırsak hızla nekroz ve perforasyona ilerleyebilir. 1
- Femoral fıtıklarda strangülasyon riski özellikle yüksektir: 3 ayda %22,21 ayda %45 kümülatif olasılık vardır. 6