Meðferð 6 ára barns með hósta, hvæsandi, smá hita og nefrennsli
Þetta barn þarf stuðningsmeðferð eingöngu - EKKI sýklalyf nema greinilegar vísbendingar séu um bakteríusýkingu, og EKKI astmalyf nema aðrar vísbendingar séu um astma.
Greining og upphafleg mat
Þetta klíníska mynd bendir til veirusýkingar í efri öndunarvegi (líklega bronkíólítis eða veirulegur lungnabólga) hjá 6 ára barni með væg einkenni 1, 2. Hvæsandi hjá börnum í þessum aldri er oftast vegna veirusýkingar, ekki astma 3, 1.
Lykilatriði í mati á alvarleika:
- Súrefnismettun: Ef <92%, þarf innlögn 3, 1, 4
- Öndunartíðni: Ef >50 andartök/mín í þessum aldri, þarf innlögn 3, 4
- Öndunarörðugleikar: Grúnt, inndráttur, blálitun krefjast innlagnar 3, 4
- Fæðuinntaka: Ef barnið neitar að borða eða sýnir merki um þurrk, þarf innlögn 3, 4
Ef barnið uppfyllir ekki þessar vísbendingar fyrir innlögn og er aðeins með "smá öræði", er öruggt að meðhöndla það heima 4.
Meðferð - Stuðningsmeðferð er grundvöllur
Aðalmeðferð (allt sem þarf í flestum tilfellum):
- Hitalækkandi lyf: Paracetamol eða íbúprófen til að halda barninu þægilegu og hjálpa við hósta 3, 4
- Vökvi: Tryggja nægilega vökvainntöku til að þynna slím 1, 4
- Hvíld: Næg hvíld til að styðja við bata 4
Hvað á EKKI að nota:
- Hósta- og kvefalyf án lyfseðils: American Academy of Pediatrics mælir eindregið gegn notkun þessara lyfja hjá börnum yngri en 2 ára vegna skorts á árangri og hættu á alvarlegum aukaverkunum 1. Þó barnið sé 6 ára, er ávinningur þessara lyfja ekki sannað hjá börnum yngri en 6 ára 1.
- Brjóstsjúkraþjálfun: Ekki gagnleg og á ekki að nota 3, 4
- Nefúði: Ekki nota hjá ungum börnum vegna þröngs svigrúms milli meðferðarskammts og eitrunarskammts 1
Hvað með sýklalyf?
Sýklalyf eru EKKI nauðsynleg nema greinilegar vísbendingar séu um bakteríusýkingu 3, 1, 4.
Vísbendingar fyrir sýklalyfjum:
Sýklalyf eru aðeins réttlætanleg ef:
- Blautur/framleiðandi hósti í >4 vikur (bendir til Protracted Bacterial Bronchitis) 3, 1
- Greinilegar vísbendingar um bakteríulungnabólgu: Há hiti (>39°C), einhliða lungnabreytingar á röntgenmynd, hækkaður CRP/hvít blóðkorn 3
Ef sýklalyf eru nauðsynleg (sem er ÓLÍKLEGT í þessu tilfelli):
Mikilvæg viðvörun:
Flest tilfelli af hósta, hvæsandi og vægu hita hjá börnum eru veiruleg og sýklalyf veita engan ávinning en stuðla að sýklalyfjaónæmi 4. British Thoracic Society leiðbeiningar segja skýrt að "ung börn með væg einkenni neðri öndunarvega þurfa ekki sýklalyf" 3.
Hvað með astmalyf (t.d. salbutamol)?
Astmalyf eins og salbutamol (albuterol) eru EKKI réttlætt nema aðrar vísbendingar séu um astma 1.
Hvenær á að íhuga astmalyf:
- Endurtekin hvæsandi: Saga um endurtekin hvæsandi þætti 1
- Mælanleg bati á berkjuvíkkandi lyfjum: Barnið sýnir skýran bata á öndunarörðugleikum eftir salbutamol 1
- Saga um astma í fjölskyldu eða aðrar ofnæmissjúkdómar 3
Í þessu tilfelli, þar sem þetta virðist vera fyrsti þáttur af hvæsandi með veirueinkennum, er líklegra að þetta sé veiruleg bronkíólítis en astma 1, 2. CHEST leiðbeiningar segja skýrt að "astmalyf eiga ekki að nota nema aðrar vísbendingar um astma séu til staðar" 1.
Eftirfylgni og viðvörunarmerki
Hvenær á að endurmat:
- Ef einkenni versna eða batna ekki eftir 48 klukkustundir, þarf endurmat hjá lækni 3, 1, 4
- Ef hósti varir >4 vikur, þarf frekari rannsóknir til að útiloka aðrar orsakir 3, 1
Viðvörunarmerki sem krefjast tafarlausrar læknishjálpar:
- Súrefnismettun <92% (ef hægt að mæla) 3, 4
- Öndunartíðni >50 andartök/mín 3, 4
- Öndunarörðugleikar, grúnt, blálitun 3, 4
- Barnið neitar að borða eða sýnir merki um þurrk 3, 4
- Viðvarandi hár hiti eða versnandi einkenni 1, 4
Foreldrafræðsla
Foreldrar þurfa skýrar leiðbeiningar um 3, 4:
- Hvernig á að meðhöndla hita
- Hvernig á að koma í veg fyrir þurrk
- Hvernig á að þekkja merki um versnun
- Hvenær á að leita læknishjálpar