Senkron ve Metakron Olaylar Arasındaki Zaman Dilimi Farkı
Senkron olaylar, primer tümörün teşhisinden önce veya sonra 1 ay içinde ortaya çıkan metastazları tanımlarken, metakron olaylar primer tümörün tedavisinden sonra ortaya çıkan metastazları ifade eder. 1
Temel Tanımlar
Senkron Metastazlar
- Tanım: Primer tümörün tanımlanmasından 1 ay önce veya sonra teşhis edilen metastatik lezyonlar 1
- Sıklık: Tüm NSCLC hastalarının yaklaşık %15'inde görülür 1
- Klinik Özellik: Genellikle daha agresif hastalık seyrini gösterir ve yaygın yayılım riski taşır 1
Metakron Metastazlar
- Tanım: Primer tümörün tedavisinden sonra ortaya çıkan metastatik lezyonlar 1
- Ortalama Zaman Aralığı: Çalışmalarda iki tümör arasındaki ortalama süre 48 ay olarak bildirilmiştir 1
- Biyolojik Davranış: Metakron metastazlar biyolojik olarak daha indolent tümörlere sahip olabilir ve yaygın yayılımlı hastalığa göre daha iyi prognoz gösterir 1
Klinik Önemi ve Tedavi Yaklaşımı
Prognostik Farklılıklar
- Senkron hastalık: Genellikle daha kötü prognoz ile ilişkilidir 1
- Metakron hastalık: Senkron hastalığa göre daha iyi sağkalım oranları gösterir, ancak bunun hastalığın biyolojisinden mi yoksa lokal tedaviden mi kaynaklandığı net değildir 1
Tedavi Stratejileri
Senkron Oligo-metastatik Hastalık 1:
- Hem primer tümör hem de metastazlar baştan rezektabl ise ve hasta yoğun tedaviyi tolere edebiliyorsa:
Metakron Hastalık 1:
- Retrospektif çalışmalar mevcut olup, prospektif çalışmalara dahil edilmeleri tercih edilir 1
- Metakron ikinci primer akciğer kanserlerinin yaklaşık %80'i rezektabl olup, %40'ında sınırlı rezeksiyon yapılır 1
- 5 yıllık sağkalım rezeksiyon yapılabilen hastalarda yaklaşık %40'tır 1
Değerlendirme Protokolü
Senkron Hastalık İçin 1:
- Dikkatli klinik ve radyografik değerlendirme gereklidir
- PET tarama (mümkünse) 1
- Beyin MRI veya BT 1
- İnvaziv mediastinal evreleme, tercihen kapsamlı mediastinoskopi 1
Metakron Hastalık İçin 1:
- PET tarama 1
- Beyin MRI veya BT 1
- Mediastinal evrelemenin rolü daha az net olup, ikinci primer tümörün özelliklerine göre belirlenmelidir 1
Önemli Klinik Noktalar
- 2 yıldan kısa sürede ortaya çıkan yeni bir kanser genellikle metastaz olarak kabul edilmelidir, açıkça farklı histolojik tipte olmadığı sürece 1
- 5 yıldan uzun zaman aralığı veya histolojik olarak farklı tümörler durumunda, ikinci kansere göre evreleme yapılmalıdır 1
- Senkron ikinci primer akciğer kanserlerinin yaklaşık %60'ı skuamöz hücreli kanserlerdir ve vakaların yaklaşık %60'ında tümörler aynı histolojik tiptedir 1
- Metakron ikinci primer akciğer kanserlerinin yaklaşık üçte ikisi aynı histolojik tipte tümörlerdir (çoğunlukla skuamöz hücreli) 1