Wanneer Neemt Verhoogde Angst Af Na SSRI-Dosisverhoging?
De verhoogde angst die optreedt na een SSRI-dosisverhoging verbetert meestal binnen 2-6 weken, waarbij de meeste patiënten klinisch significante verbetering zien rond week 6. 1
Tijdlijn van Angstreductie
Het beste farmacodynamische model voor SSRI-respons toont een logaritmisch patroon: statistisch (maar niet klinisch) significante verbetering binnen 2 weken na behandelingsstart of dosisaanpassing, klinisch significante verbetering tegen week 6, en maximale verbetering tegen week 12 of later. 1
Voor patiënten met OCD (obsessieve-compulsieve stoornis) is het optimale tijdsbestek voor een SSRI-trial 8-12 weken, hoewel significante verbetering al binnen de eerste 2 weken kan worden waargenomen. 1
Waarom Neemt Angst Aanvankelijk Toe?
Gedragsactivatie/agitatie (zoals motorische of mentale rusteloosheid, slapeloosheid, impulsiviteit) komt vaker voor bij dosisverhoging en treedt meestal vroeg in de behandeling op. 1 Dit fenomeen:
- Is dosisafhankelijk en komt vaker voor bij jongere kinderen dan bij adolescenten 1
- Treedt meestal op in de eerste maand of bij dosisverhoging 1
- Verbetert meestal snel na SSRI-dosisverlaging of stopzetting 1
Monitoring en Verwachtingen
Intensieve monitoring is cruciaal gedurende de eerste 24-48 uur na elke dosisaanpassing voor tekenen van gedragsactivatie, serotonergesyndroom of overmatige sedatie. 2
In een studie bij volwassenen met depressie na 2 weken SSRI-behandeling: 3
- 48,8% rapporteerde verbetering van angstklachten
- 36,3% rapporteerde minimale symptoomverandering
- 14,9% rapporteerde verergering van angstklachten
Belangrijk: vroege angstverergering voorspelt geen slechte uiteindelijke behandelrespons. 4 Na één week waren patiënten op SSRI's weliswaar meer geneigd tot verhoogde somatische angst (9,3% vs. 6,7% placebo), maar minder geneigd tot verergering van psychische angst (7,0% vs. 8,5% placebo). 4
Praktische Aanbevelingen
Handhaaf de huidige SSRI-dosis gedurende minimaal 6 weken voordat u de effectiviteit beoordeelt. 1 Het farmacodynamische profiel ondersteunt langzame optitratie om onbedoeld overschrijding van de optimale medicatiedosis te voorkomen. 1
Geruststelling is essentieel: educeer de patiënt vooraf over deze potentiële bijwerking, zodat zij begrijpt dat vroege angstverergering tijdelijk is en geen indicatie van behandelfalen. 1
Belangrijke Valkuilen
- Niet te vroeg switchen: onvoldoende trialduur (switchen vóór 6-8 weken op therapeutische dosis) onderschat de werkzaamheid. 5
- Onderscheid maken tussen gedragsactivatie en manie: gedragsactivatie treedt vroeg op en verbetert snel na dosisverlaging, terwijl manie later kan verschijnen en persisteert. 1
- Niet paniekeren bij vroege angstverergering: dit voorspelt geen slechte respons en is vaak van voorbijgaande aard. 4
Als de angst na 6 weken niet verbetert of erger wordt, overweeg dan herbeoordeling van de diagnose, comorbiditeiten, of behandelstrategie in plaats van verdere dosisverhoging. 1