Volgende Stappen na 10 Dagen Nieuwe Citalopram Dosis
Na slechts 10 dagen op een nieuwe citalopram dosis moet u de behandeling voortzetten zonder verdere dosisaanpassingen, aangezien SSRIs zoals citalopram 1-2 weken nodig hebben voor initiële verbetering en 6-12 weken voor maximaal effect. 1
Tijdlijn voor SSRI Respons
De farmacodynamiek van citalopram volgt een logaritmisch model waarbij:
- Statistisch significante verbetering optreedt binnen 2 weken na start behandeling 1
- Klinisch significante verbetering pas zichtbaar wordt rond week 6 1
- Maximale verbetering bereikt wordt na 12 weken of later 1
Dit betekent dat 10 dagen te kort is om de werkzaamheid van een nieuwe dosis te beoordelen.
Aanbevolen Monitoring Schema
Tijdens Titratiefase (Eerste 2-4 Weken)
Wekelijks contact (telefonisch of persoonlijk) is geïndiceerd tijdens dosisaanpassingen 1. Bij citalopram met een kortere halfwaardetijd moet u dosisaanpassingen maken met intervallen van ongeveer 1-2 weken 1.
Specifiek te monitoren:
- Suïcidaliteit: Verhoogd risico in de eerste maanden en na dosisaanpassingen (NNH = 143) 1
- Gedragsactivatie/agitatie: Vooral in eerste 24-48 uur na dosisverandering - motorische/mentale onrust, slapeloosheid, impulsiviteit, agressie 1
- Cardiovasculaire effecten: QTc-verlenging bij doses >40 mg/dag, bradycardie, hypotensie 1, 2
- Gastro-intestinale bijwerkingen: Misselijkheid (20% van patiënten), braken 3, 4
- Andere bijwerkingen: Hoofdpijn, tremor, slapeloosheid, verhoogd zweten (15-18%) 3
Cruciale Waarschuwing
Monitor extra alert op serotoninesyndroom wanneer citalopram gecombineerd wordt met andere serotonerge middelen. Symptomen kunnen binnen 24-48 uur na dosisverhoging ontstaan en omvatten: verwardheid, agitatie, neuromusculaire hyperactiviteit (tremor, clonus, hyperreflexie), autonome hyperactiviteit (hypertensie, tachycardie, zweten) 1.
Wanneer Wel Dosisaanpassing Overwegen
Verhoog de dosis NIET voordat minimaal 1-2 weken zijn verstreken sinds de laatste aanpassing 1. Voor citalopram specifiek:
- Verhoog in stappen van 5-10 mg per dosis 1
- Wacht 1-2 weken tussen aanpassingen 1
- Maximale dosis: 40 mg/dag (hoger risico op QTc-verlenging, Torsade de Pointes, ventriculaire tachycardie en plotse dood) 1
Verlaag de dosis indien:
- Hinderlijke bijwerkingen optreden (overweeg verlaging naar 20 mg/dag) 5
- Gedragsactivatie/agitatie zich ontwikkelt 1
- Cardiovasculaire symptomen ontstaan 2
Maandelijkse Follow-up na Stabilisatie
Zodra symptomen gestabiliseerd zijn, plan minimaal maandelijkse controles 1. Frequentere afspraken zijn nodig bij:
- Bijwerkingen
- Significante comorbide psychiatrische stoornissen
- Therapietrouw problemen 1
Beoordeling van Behandelrespons
Na 4-6 weken op therapeutische dosis kunt u de respons beoordelen 1. Gebruik gestandaardiseerde symptoomschalen van ouders én leerkrachten (bij kinderen/adolescenten) of zelfrapportage (bij adolescenten/volwassenen) 1.
Onvoldoende respons betekent:
- <30% symptoomreductie na adequate trial = wissel naar ander eerstelijns middel 1
- Gedeeltelijke verbetering (pijn ≥4/10) = voeg ander eerstelijns middel toe 1
- Substantiële verbetering (pijn ≤3/10) = continueer behandeling 1
Belangrijke Valkuil
Vermijd abrupte stopzetting van citalopram. Dit kan leiden tot discontinuatiesyndroom met: duizeligheid, vermoeidheid, hoofdpijn, misselijkheid, braken, diarree, slapeloosheid, angst, irritabiliteit, en zelfs nieuwe hypertensie 1, 6. Geleidelijke dosisreductie over 10-14 dagen is noodzakelijk 1, 5.