Waarom heeft de patiënt nog steeds angst na dosisreductie van citalopram?
De angst die uw patiënt ervaart is waarschijnlijk een combinatie van SSRI-geïnduceerde activatie/agitatie door de eerdere dosisverhoging en het feit dat het lichaam 4-8 weken nodig heeft om volledig te reageren op antidepressiva-aanpassingen. 1
Mechanisme van aanhoudende angst
SSRI-geïnduceerde activatie
Citalopram kan paradoxale angst en paniekaanvallen veroorzaken, vooral na dosisverhoging. 2 Dit is een gedocumenteerd fenomeen waarbij patiënten zonder voorgeschiedenis van angst frank paniekaanvallen kunnen ontwikkelen na dosisaanpassing van citalopram. 2
De activatie/agitatie die SSRIs kunnen veroorzaken verbetert typisch snel na dosisreductie of stopzetting, maar dit proces is niet onmiddellijk. 3
Tijdlijn van herstel
Antidepressiva vereisen 4-8 weken voor een volledige therapeutische trial, en dit geldt ook voor aanpassingen in dosering. 1 Na slechts één dag van dosisreductie is het volledig normaal dat de angstklachten nog aanwezig zijn.
Bij dosisaanpassingen moet u de dosering verhogen met incrementen van de initiële dosis elke 5-7 dagen totdat therapeutische voordelen of significante bijwerkingen optreden. 1 Dit impliceert dat het lichaam tijd nodig heeft om zich aan te passen aan elke dosisverandering.
Wat te doen nu
Directe monitoring (eerste 24-48 uur)
Blijf de patiënt nauwlettend monitoren in de eerste 24-48 uur na de dosisverandering, vooral omdat dit de kritieke periode is voor het optreden van bijwerkingen bij SSRI-aanpassingen. 3
Let op tekenen van verergering van angst, agitatie, of nieuwe symptomen die kunnen wijzen op serotoninesyndroom als er andere serotonerge middelen worden gebruikt. 3
Verwachtingsmanagement
Leg de patiënt uit dat angstklachten na 10 dagen op een hogere dosis en slechts één dag na dosisreductie nog 1-2 weken kunnen aanhouden voordat verbetering optreedt. 1
Patiënten ervaren vaak een discrepantie tussen hun verwachtingen en de werkelijkheid van medicatie-effecten, en goede communicatie hierover is essentieel voor therapietrouw. 4
Symptoommanagement opties
Als de angst ernstig en invaliderend is, overweeg dan tijdelijk een kortwerkend benzodiazepine zoals lorazepam 0.25-0.5 mg bij ernstige agitatie, maar gebruik dit spaarzaam vanwege risico op tolerantie en afhankelijkheid. 1, 5
Wees voorzichtig met benzodiazepines: ze moeten in lage doses worden gebruikt, vooral bij oudere patiënten, en regelmatig gebruik kan leiden tot tolerantie, verslaving en paradoxale agitatie in ongeveer 10% van de gevallen. 1
Belangrijke valkuilen
Niet te vroeg opgeven
- Beoordeel de respons pas na minimaal 2-3 weken op de nieuwe (lagere) dosis voordat u verdere aanpassingen overweegt. 1 Te snelle aanpassingen kunnen leiden tot een jojo-effect en verwarring over wat werkt.
Onderliggende angststoornis
- Overweeg of de patiënt mogelijk een onderliggende gegeneraliseerde angststoornis heeft die behandeling vereist, aangezien citalopram effectief is voor GAD en 12 weken nodig kan hebben voor volledige respons. 6
Abrupte stopzetting vermijden
- Als u besluit om citalopram volledig te staken, doe dit dan over 10-14 dagen om onttrekkingssymptomen te beperken. 1 Abrupte stopzetting kan de angst verergeren.