Verhogen van citalopram naar 52mg zal waarschijnlijk GEEN extra bijwerkingen veroorzaken na 35 uur, maar deze dosis overschrijdt de aanbevolen maximum en verhoogt het risico op QT-verlenging en andere ernstige bijwerkingen.
Waarom 52mg problematisch is
De maximale aanbevolen dosis citalopram is 40mg per dag volgens FDA-richtlijnen 1. Voor oudere patiënten (>60 jaar) en patiënten met leverfunctiestoornissen is het maximum slechts 20mg per dag vanwege het verhoogde risico op QT-verlenging 1.
- Citalopram heeft een halfwaardetijd van ongeveer 35 uur, wat betekent dat steady-state plasmaconcentraties pas na ongeveer één week worden bereikt 1
- Na 35 uur (één halfwaardetijd) is slechts 50% van de eerste dosis geëlimineerd, dus de medicatie accumuleert nog steeds in het lichaam 1
- Bij dagelijkse dosering wordt een 2,5-voudige accumulatie verwacht op basis van de halfwaardetijd 1
Timing van bijwerkingen
De meeste bijwerkingen van SSRI's ontstaan binnen de eerste weken van behandeling 2. Dit betekent dat:
- Nieuwe bijwerkingen na 35 uur (1,5 dag) onwaarschijnlijk zijn als gevolg van de dosisverhoging alleen 2
- Echter, omdat steady-state pas na ongeveer één week wordt bereikt, kunnen bijwerkingen zich nog ontwikkelen in de komende dagen 1
- Gedragsactivatie/agitatie kan vroeg in de behandeling optreden of bij dosisverhoging, vooral bij jongere kinderen 2
Specifieke risico's bij 52mg
Bij doses boven 40mg neemt het risico significant toe op:
- QT-verlenging met verhoogd risico op ventriculaire aritmieën en torsade de pointes 1
- Serotoninesyndroom, vooral in combinatie met andere serotonerge medicatie 2, 1
- Verhoogde kans op tremor, zweten, misselijkheid, braken, duizeligheid en andere typische SSRI-bijwerkingen 2, 1
Aanbevolen doseerprotocol
Dosisaanpassingen van citalopram moeten geleidelijk gebeuren met intervallen van 1-2 weken 3. Dit is korter dan voor fluoxetine (3-4 weken) vanwege de kortere halfwaardetijd 3.
- Begin met 10mg per dag en verhoog met stappen van 10mg 2
- Wacht minimaal 5-7 dagen tussen dosisaanpassingen tot therapeutische voordelen of significante bijwerkingen optreden 2
- Gebruik gestandaardiseerde symptoombeoordelingsschalen om de respons systematisch te monitoren 3
- Stop bij 40mg als maximale dosis tenzij er zeer uitzonderlijke omstandigheden zijn 1
Waarom de angst mogelijk nog groeit
Als de angst na 35 uur nog steeds toeneemt, kan dit verschillende oorzaken hebben:
- Onvoldoende tijd voor therapeutische respons: SSRI's tonen klinisch significante verbetering pas na 6 weken, met maximale verbetering na 12 weken of later 2
- Gedragsactivatie: Dit is een bekende bijwerking die vroeg kan optreden, vooral bij angststoornissen 2
- Onvoldoende dosis: Mogelijk is de huidige dosis nog niet optimaal, maar 52mg is NIET de oplossing 4
Valkuilen om te vermijden
- Voortijdige dosisescalatie: Geef voldoende tijd (minimaal 6 weken) om de respons op de huidige dosis te beoordelen 3
- Overschrijden van maximale dosis: Hogere doses betekenen NIET automatisch betere respons, maar wel meer bijwerkingen 3
- Negeren van de lange halfwaardetijd: Steady-state wordt pas na één week bereikt, dus effecten zijn nog niet volledig zichtbaar 1
Monitoring vereisten
Bij elke dosisaanpassing is het essentieel om te monitoren op:
- Suïcidaliteit, vooral in de eerste maanden en na dosisaanpassingen 2
- Gedragsactivatie/agitatie: Rusteloosheid, slapeloosheid, impulsiviteit, agressie 2
- Cardiovasculaire effecten: Vooral bij doses boven 40mg vanwege QT-verlenging 1
- Serotoninesyndroom: Tremor, diarree, delirium, neuromusculaire rigiditeit, hyperthermie 2, 1
De aanbeveling is om NIET naar 52mg te gaan, maar bij 40mg te blijven en meer tijd te geven voor therapeutische respons (minimaal 6-12 weken totaal) 2, 1.