Ja, het is normaal dat angst kan toenemen of pieken binnen 35 uur na een dosisaanpassing van citalopram/escitalopram
Het is een bekend en verwacht bijeffect dat angst, agitatie en onrust kunnen optreden of verergeren in de eerste weken van SSRI-behandeling of na dosisaanpassingen, en dit hoeft niet onmiddellijk te dalen binnen 35 uur. 1
Waarom dit gebeurt
Tijdlijn van SSRI-werking
- SSRI's zoals citalopram/escitalopram werken niet onmiddellijk - de therapeutische effecten ontwikkelen zich geleidelijk over weken 1, 2
- Het beste model voor SSRI-respons toont statistisch (maar niet klinisch) significante verbetering binnen 2 weken, klinisch significante verbetering tegen week 6, en maximale verbetering tegen week 12 of later 1
- Binnen 35 uur (ongeveer 1,5 dag) is het medicijn nog in de vroege fase van opbouw in het lichaam 2
Gedragsactivatie/Agitatie als bijwerking
- Gedragsactivatie/agitatie (zoals motorische of mentale onrust, slapeloosheid, impulsiviteit, geprikkeldheid, agressie) komt vaker voor vroeg in de SSRI-behandeling, bij dosisverhoging, of bij gelijktijdig gebruik van geneesmiddelen die het metabolisme van SSRI's remmen 1
- Dit komt vaker voor bij jongere kinderen dan bij adolescenten en bij angststoornissen in vergelijking met depressieve stoornissen 1
- Deze symptomen kunnen optreden vooral in de eerste 24 tot 48 uur na dosisveranderingen 1
Serotoninesyndroom overwegingen
- Hoewel zeldzaam, kunnen symptomen van serotoninesyndroom (waaronder agitatie, angst, verwardheid) ontstaan binnen 24 tot 48 uur na het combineren van serotoninerge medicijnen of dosisaanpassingen 1
- Dit is een ernstige aandoening die ziekenhuisopname vereist, maar verschilt van gewone gedragsactivatie 1
Wat te verwachten
Normale tijdlijn
- De meeste bijwerkingen, inclusief toegenomen angst, ontstaan binnen de eerste weken van behandeling 1
- Gedragsactivatie verbetert meestal snel na SSRI-dosisverlaging of stopzetting 1
- Het is normaal dat angst niet onmiddellijk daalt binnen 35 uur - het kan enkele dagen tot weken duren voordat de therapeutische effecten beginnen 1, 3
Belangrijke waarschuwingssignalen
Let op deze symptomen die onmiddellijke medische aandacht vereisen 2:
- Ernstige agitatie, hallucinaties of verwardheid
- Coördinatieproblemen of spiertrekkingen
- Snelle hartslag, hoge of lage bloeddruk
- Koorts, zweten, misselijkheid, braken of diarree
- Spierstijfheid
- Nieuwe of verergerende suïcidale gedachten
Aanbevelingen voor monitoring
Nauwlettend toezicht vereist
- Nauwe monitoring voor suïcidaliteit wordt aanbevolen door de FDA, vooral in de eerste maanden van behandeling en na dosisaanpassingen 1
- Langzame optitratie en nauwe monitoring (vooral bij jongere kinderen) wordt ondersteund door het potentieel voor dosisafhankelijke gedragsactivatie/agitatie vroeg in de behandeling 1
- Het is belangrijk om ouders/verzorgers en patiënten vooraf te informeren over deze mogelijke bijwerking 1
Wanneer contact opnemen met zorgverlener
Neem onmiddellijk contact op met de zorgverlener als 2:
- De angst of agitatie ernstig is of snel verergert
- Er nieuwe of verergerende symptomen optreden zoals hierboven beschreven
- De symptomen niet verbeteren na enkele dagen
- Er zorgen zijn over de veiligheid van de patiënt
Belangrijke kanttekening
Stop niet plotseling met citalopram zonder eerst met de zorgverlener te overleggen - plotseling stoppen kan ernstige onttrekkingssymptomen veroorzaken, waaronder angst, prikkelbaarheid, hoofdpijn, misselijkheid en duizeligheid 2