Ontrekkingsverschijnselen na 10 dagen citalopram gebruik
Nee, verhoogde angst na een dosisreductie van 13% citalopram na slechts 10 dagen gebruik is zeer waarschijnlijk GEEN ontrekkingsverschijnsel, maar eerder een initiële bijwerking van de SSRI zelf of een terugkeer van de onderliggende angstklachten. 1
Waarom dit geen ontrekkingsverschijnsel is
Tijdsduur te kort voor fysieke afhankelijkheid
- Ontrekkingsverschijnselen treden typisch pas op na minimaal 5 dagen continu gebruik van opiaten of benzodiazepinen 1
- Voor SSRI's zoals citalopram is er geen duidelijk bewijs dat 10 dagen voldoende is om fysieke afhankelijkheid te ontwikkelen die tot een ontrekkingssyndroom leidt 1
- Het discontinuatiesyndroom bij SSRI's wordt voornamelijk gerapporteerd na langdurig gebruik, vooral bij abrupte stopzetting of gemiste doses 1, 2
Verhoogde angst als initiële SSRI-bijwerking
- Een initiële bijwerking van SSRI's kan juist angst of agitatie zijn, vooral in de eerste maand van behandeling of bij dosisaanpassingen 1
- De American Academy of Child and Adolescent Psychiatry waarschuwt specifiek dat gedragsactivatie/agitatie (inclusief mentale rusteloosheid, angst en impulsiviteit) vroeg in de SSRI-behandeling kan optreden 1
- Dit fenomeen is zelfs gedocumenteerd in een case report waarbij een patiënt paniek aanvallen ontwikkelde na een dosisverhoging van citalopram 3
Klinische overwegingen
Wat te doen bij verhoogde angst na 10 dagen
- Overweeg de dosisaanpassing terug te draaien naar de oorspronkelijke dosis 2
- Monitor de patiënt nauwlettend gedurende de eerste weken van behandeling, vooral bij dosiswijzigingen 1
- Evalueer of de verhoogde angst een terugkeer is van de onderliggende angststoornis versus een medicatie-gerelateerd effect 1
Echte ontrekkingsverschijnselen van citalopram
Wanneer deze wel optreden (na langdurig gebruik), omvatten ze: 1, 2
- Duizeligheid, vermoeidheid, lethargie
- Hoofdpijn, misselijkheid, braken, diarree
- Sensorische stoornissen (paresthesieën, elektrische schok-achtige sensaties)
- Slapeloosheid, emotionele labiliteit
- Angst en irritabiliteit (maar in context van andere fysieke symptomen)
Belangrijk onderscheid
- Het ontbreken van fysieke symptomen (zoals duizeligheid, hoofdpijn, misselijkheid, sensorische stoornissen) pleit sterk tegen een ontrekkingssyndroom 1, 2
- Geïsoleerde angst zonder fysieke symptomen na slechts 10 dagen gebruik wijst eerder op een SSRI-gerelateerde bijwerking of terugkeer van de onderliggende aandoening 1, 3
Aanbevolen aanpak
- Herstel de oorspronkelijke dosis indien de verhoogde angst niet tolerabel is 2
- Overweeg een langzamere titratie als dosisverhoging nodig is (met kleinere stappen over langere intervallen) 1, 4
- Educeer de patiënt dat initiële angst of agitatie een bekende bijwerking is die meestal verbetert met tijd of dosisverlaging 1
- Bij echte toekomstige discontinuatie na langdurig gebruik: gebruik een geleidelijke afbouw van 5 mg per 2-4 weken 4, 2