Điều trị Viêm bờ mi (Blepharitis)
Bắt đầu với chườm ấm và vệ sinh mi mắt hàng ngày là nền tảng điều trị, sau đó thêm kháng sinh tại chỗ nếu không đáp ứng sau 2-4 tuần. 1
Phân loại Viêm bờ mi
Viêm bờ mi được chia thành hai loại chính để định hướng điều trị:
- Viêm bờ mi trước: ảnh hưởng da mi mắt, gốc lông mi và nang lông 1
- Viêm bờ mi sau (Rối loạn tuyến Meibomian - MGD): ảnh hưởng các tuyến meibomian 1
Điều trị Tuyến Đầu - Áp dụng cho Tất cả Bệnh nhân
Vệ sinh Mi mắt Cơ bản
Chườm ấm: Áp dụng 5-10 phút, 1-2 lần/ngày để làm mềm vảy và tiết dịch meibomian 1, 2
- Lưu ý: Cảnh báo bệnh nhân tránh chườm quá nóng để phòng bỏng da 1
Làm sạch mi mắt: Sử dụng dầu gội em bé pha loãng hoặc dung dịch làm sạch mi mắt chuyên dụng 1-2 lần/ngày 1
- Dung dịch hypochlorous acid 0.01% có tác dụng kháng khuẩn mạnh, đặc biệt hiệu quả cho viêm bờ mi trước và sau 1
Massage mi mắt: Sau chườm ấm, massage theo chiều dọc để đẩy tiết dịch meibomian ra ngoài, đặc biệt hữu ích cho MGD 1, 2
- Chống chỉ định: Tránh massage mạnh ở bệnh nhân glôcôm tiến triển hoặc giác mạc tổn thương thần kinh 2
Nước mắt nhân tạo: Sử dụng để kiểm soát triệu chứng khô mắt kèm theo, ưu tiên loại có chứa dầu hoặc lipid 1
Điều trị Tuyến Hai - Khi Không Đáp ứng sau 2-4 Tuần
Kháng sinh Tại chỗ
Thêm thuốc mỡ kháng sinh như bacitracin hoặc erythromycin bôi vào rìa mi 1 lần/ngày trở lên trong vài tuần 1
- Bacitracin: Bôi trực tiếp vào túi kết mạc 1-3 lần/ngày; với viêm bờ mi, loại bỏ tất cả vảy và mảng vụn trước khi bôi đều thuốc lên rìa mi 3
- Kháng sinh tại chỗ giúp giảm tải lượng vi khuẩn ở viêm bờ mi trước 2, 4
- Quan trọng: Sử dụng kháng sinh tại chỗ ngắt quãng và luân phiên các loại thuốc khác nhau để tránh kháng thuốc 1
Azithromycin Tại chỗ
- Azithromycin đã chứng minh hiệu quả trong giảm dấu hiệu và triệu chứng viêm bờ mi 1
Điều trị cho Trường hợp Nặng hoặc Kháng trị
Kháng sinh Đường uống
Dùng tetracycline (doxycycline, minocycline) hoặc macrolide (erythromycin, azithromycin) cho các trường hợp trung bình đến nặng không đáp ứng với điều trị tại chỗ 1, 2
- Doxycycline: Phác đồ chuẩn cho viêm bờ mi nặng 1
- Azithromycin đường uống: 1g/tuần trong 3 tuần 1
- Cảnh báo: Azithromycin có thể gây rối loạn nhịp tim, đặc biệt ở bệnh nhân có nguy cơ tim mạch cao 1
- Chống chỉ định: Tetracycline không dùng cho phụ nữ có thai, cho con bú, và trẻ em dưới 8 tuổi 2
- Thay thế: Erythromycin cho trẻ em và phụ nữ có thai 1, 2
Corticosteroid Tại chỗ
- Chỉ định: Đợt ngắn cho viêm mi mắt hoặc bề mặt mắt, bao gồm viêm giác mạc rìa hoặc phlyctenule 1
- Lựa chọn an toàn hơn: Loteprednol etabonate và fluorometholone phosphate do tác động tại chỗ và thâm nhập mắt hạn chế 1
Điều trị Bổ sung
- Cyclosporine tại chỗ: Có thể hữu ích cho viêm bờ mi sau và thiếu hụt nước mắt kèm theo 1
- Omega-3: Bằng chứng không đồng nhất, một số nghiên cứu cho thấy cải thiện thời gian vỡ màng nước mắt và triệu chứng khô mắt 1
- Dầu cây trà 50%: Cân nhắc cho điều trị Demodex ở bệnh nhân không cải thiện với các điều trị trước 1
- Lotilaner 0.25%: Liệu pháp được phê duyệt đầu tiên cho viêm bờ mi do Demodex, diệt được ve trong 50-67% bệnh nhân 5
Điều trị Thủ thuật tại Phòng khám
Cho các trường hợp kháng trị, cân nhắc:
- Vectored thermal pulsation (điều trị nhiệt có vector)
- Microblepharoexfoliation (bóc tách vi mô bờ mi) 1
Giáo dục Bệnh nhân - Điều Cực kỳ Quan trọng
Bệnh nhân phải hiểu rằng viêm bờ mi thường mạn tính và không thể chữa khỏi hoàn toàn; quản lý thành công phụ thuộc vào tuân thủ điều trị dài hạn 1
- Vệ sinh mi mắt hàng ngày là thiết yếu để kiểm soát lâu dài 1
- Triệu chứng thường tái phát khi ngừng điều trị 1, 2
- Điều trị cần được tiếp tục liên tục thay vì mong đợi chữa khỏi hoàn toàn 1
Thuật toán Điều trị Theo Bước
- Tuần 0-4: Chườm ấm + vệ sinh mi mắt + nước mắt nhân tạo 1
- Nếu không đáp ứng sau 2-4 tuần: Thêm kháng sinh tại chỗ (bacitracin hoặc erythromycin) 1
- Nếu vẫn không đáp ứng hoặc nặng: Kháng sinh đường uống (tetracycline cho người lớn, erythromycin cho trẻ em) 1
- Viêm nặng: Thêm corticosteroid tại chỗ đợt ngắn 1
- Kháng trị: Cân nhắc cyclosporine, thủ thuật tại phòng khám, hoặc điều trị Demodex nếu có 1, 5