Volhouden van de huidige behandeling met intensieve monitoring
Op dag 5 van de behandeling voor depressie is het te vroeg om de behandeling aan te passen—de patiënt moet de huidige behandeling voortzetten met regelmatige follow-up, aangezien antidepressiva doorgaans 6-8 weken nodig hebben om volledig effect te bereiken. 1, 2
Waarom geen wijziging op dag 5
- Antidepressiva zoals fluoxetine hebben minimaal 4-6 weken nodig voordat significante symptoomverbetering optreedt, en volledige respons kan 8-12 weken duren 2
- Behandeling moet pas worden geherëvalueerd als er geen verbetering is na 6-8 weken, niet na 5 dagen 1
- Het is normaal dat depressieve symptomen in de eerste week van behandeling nog volledig aanwezig zijn 2, 3
Concrete acties voor dag 5
Directe veiligheidsbeoordeling
- Beoordeel onmiddellijk of er gedachten zijn over zelfbeschadiging of suïcide—dit vereist acute psychiatrische evaluatie indien aanwezig 1
- Vraag specifiek naar de frequentie en specificiteit van deze gedachten, niet alleen naar hun aanwezigheid 1
Therapietrouw en bijwerkingen controleren
- Controleer of de patiënt de medicatie daadwerkelijk inneemt zoals voorgeschreven 1, 4
- Beoordeel bijwerkingen systematisch—veel patiënten stoppen vroegtijdig vanwege bijwerkingen 1, 5
- Bespreek eventuele zorgen over de medicatie en versterk het belang van doorzetten 1
Psychosociale factoren evalueren
- Identificeer nieuwe of bestaande psychosociale stressoren (werkloosheid, familieconflicten, financiële problemen, woninginstabiliteit) die de depressie in stand houden 4, 1
- Deze factoren kunnen de behandeling belemmeren en moeten mogelijk eerst worden aangepakt 1, 4
Follow-up schema
- Plan een vervolgafspraak binnen 1-2 weken voor patiënten die net met antidepressiva zijn begonnen 1, 4
- Gebruik gestandaardiseerde meetinstrumenten zoals de PHQ-9 om symptomen systematisch te volgen 1, 5, 2
- Blijf tweewekelijks tot maandelijks monitoren totdat symptomen zijn verdwenen 1, 4
Wanneer wel aanpassen (na 6-8 weken)
Als er na 6-8 weken geen verbetering is ondanks goede therapietrouw:
- Overweeg toevoeging van evidence-based psychotherapie (cognitieve gedragstherapie, gedragsactivatie, probleemoplossende therapie) indien nog niet gestart 1, 2
- Overweeg switchen naar een ander antidepressivum of augmentatie met een tweede medicatie 2, 1
- Vraag consultatie aan bij een GGZ-professional 1
Belangrijke valkuilen
- Niet te vroeg switchen van medicatie—dit is een veelvoorkomende fout die leidt tot suboptimale behandeling 2, 3
- Niet aannemen dat gebrek aan vroege verbetering betekent dat de behandeling niet zal werken 3
- Niet alleen focussen op medicatie zonder gedragscomponenten te adresseren—gestructureerde gedragsactivatie en lichamelijke activiteit kunnen motivatie en algehele symptomen verbeteren 6, 1
- Niet wachten met veiligheidsplanning als er suïcidale gedachten zijn 1