Ja, onttrekkingsverschijnselen kunnen optreden na slechts 10 dagen gebruik van antidepressiva, zelfs bij een dosisreductie van 13 procent
Onttrekkingsverschijnselen van antidepressiva kunnen binnen enkele uren tot dagen na dosisreductie ontstaan, ongeacht de behandelduur, en een reductie van 13% is voldoende om deze symptomen uit te lokken. 1
Tijdsverloop van Onttrekkingsverschijnselen
Symptomen beginnen typisch binnen 1-4 dagen na dosisreductie of stopzetting, waarbij korterwerkende SSRI's zoals paroxetine, sertraline en fluvoxamine het snelst symptomen veroorzaken (binnen uren tot dagen). 1, 2
De American Academy of Child and Adolescent Psychiatry benadrukt dat onttrekkingsverschijnselen kunnen optreden bij elke dosisaanpassing, niet alleen bij volledige stopzetting. 1
Zelfs na korte behandelduur (6-12 weken) bedraagt de incidentie van onttrekkingssyndroom 35,1%, wat aantoont dat afhankelijkheid snel kan ontstaan. 3
Waarom 13% Dosisreductie Problematisch Kan Zijn
Een dosisreductie van 13% is aanzienlijk genoeg om onttrekkingsverschijnselen te veroorzaken, vooral omdat de huidige richtlijnen adviseren om veel langzamer af te bouwen om symptomen te voorkomen. 4, 5
De farmacologische eigenschappen van antidepressiva betekenen dat zelfs kleine dosisveranderingen binnen 5-7 dagen klinische effecten hebben, inclusief onttrekkingsverschijnselen. 6
Gedragsactivatie en agitatie kunnen zich binnen 24-48 uur na dosisaanpassing manifesteren, wat aangeeft hoe snel het lichaam reageert op veranderingen. 6
Karakteristieken van het Onttrekkingssyndroom
De symptomen kunnen worden onderverdeeld in verschillende categorieën:
- Affectieve symptomen: angst, agitatie, lage stemming, prikkelbaarheid 1
- Somatische symptomen: duizeligheid, misselijkheid, hoofdpijn, vermoeidheid, griepachtige symptomen 1, 2
- Neurologische symptomen: evenwichtsstoornissen, paresthesieën, sensorische stoornissen 1, 2
- Gastro-intestinale symptomen: braken, diarree 2
- Slaapstoornissen 2
Duur van Symptomen
Onttrekkingsverschijnselen duren meestal 1-2 weken, soms langer, maar zijn over het algemeen mild en zelfbeperkend. 1, 4
De American Psychiatric Association onderscheidt onttrekkingssyndroom van terugval van depressie doordat onttrekkingssymptomen tijdelijk zijn, nieuw en verschillend van de oorspronkelijke klachten, en binnen 1-3 weken zonder behandeling verdwijnen of binnen 24 uur na herinstellen van de medicatie. 1
Belangrijke Valkuilen
Onttrekkingsverschijnselen worden vaak verward met lichamelijke ziekte of terugval in depressie, wat kan leiden tot onnodige, kostbare tests en behandelingen. 4
Het hervatten van de antidepressiva of overschakelen naar een ander antidepressivum om symptomen te onderdrukken kan de gedragstoxiciteit op lange termijn verergeren. 7
Patiënten moeten aan het begin van de behandeling worden geïnformeerd over het risico op onttrekkingsverschijnselen bij dosisaanpassing of stopzetting. 2
Aanbevolen Aanpak
Bij milde symptomen: geruststelling dat ze meestal voorbijgaand zijn. 4
Bij ernstigere symptomen: herstel de oorspronkelijke dosis en vertraag het afbouwschema aanzienlijk. 4
Toekomstige dosisreducties moeten veel geleidelijker verlopen (over meer dan 4 weken) om onttrekkingsverschijnselen te voorkomen. 5
Evalueer de patiënt binnen 3-5 dagen na dosisreductie om verbetering te beoordelen. 6