फुफ्फुसाचा तीव्र हल्ला (Lung Attack) - मराठी मार्गदर्शन
तात्काळ ओळख आणि मूल्यांकन
तीव्र श्वसन हल्ल्याच्या वेळी ताबडतोब ऑक्सिजन देणे आणि ब्रॉन्कोडायलेटर औषधे देणे हे सर्वात महत्त्वाचे आहे, कारण उशीर जीवघेणा ठरू शकतो. 1
तीव्रतेची लक्षणे ओळखा:
गंभीर हल्ल्याची चिन्हे:
- एका श्वासात वाक्य पूर्ण बोलता येत नाही 1
- नाडी >110 प्रति मिनिट 1
- श्वसन >25 प्रति मिनिट 1
- पीक एक्सपायरेटरी फ्लो (PEF) <50% अपेक्षित 1
जीवघातक लक्षणे (तात्काळ हॉस्पिटलमध्ये दाखल करा):
- PEF <33% अपेक्षित 1
- सायनोसिस (निळसर रंग), शांत छाती 1
- थकवा, गोंधळ, चेतना कमी होणे 1
- श्वास घेण्यात अत्यंत कष्ट 1
तात्काळ उपचार (पहिल्या 15-30 मिनिटांत)
1. ऑक्सिजन थेरपी
2. ब्रॉन्कोडायलेटर औषधे
- नेब्युलायझर द्वारे सॅल्ब्युटामॉल 5 mg किंवा टर्ब्युटालीन 10 mg द्या 1
- ऑक्सिजनद्वारे चालवलेले नेब्युलायझर वापरा 1
- नेब्युलायझर नसल्यास: मीटर्ड डोस इनहेलर (MDI) मोठ्या स्पेसरसह वापरा - 2 पफ 10-20 वेळा पुनरावृत्ती करा 1
3. स्टिरॉइड औषधे
15-30 मिनिटांनंतर पुनर्मूल्यांकन
जर सुधारणा होत नसेल:
- नेब्युलायझर दर 15-30 मिनिटांनी पुनरावृत्ती करा 1
- इप्राट्रोपियम 0.5 mg नेब्युलायझरमध्ये जोडा 1
- ताबडतोब हॉस्पिटलमध्ये दाखल करा 1
जर अजूनही सुधारणा नाही:
- अमिनोफिलीन 250 mg 20 मिनिटांत इंट्राव्हेनस 1
- किंवा सॅल्ब्युटामॉल/टर्ब्युटालीन 250 µg 10 मिनिटांत इंट्राव्हेनस 1
महत्त्वाचे सावधगिरी
टाळावयाच्या गोष्टी:
- कोणत्याही प्रकारचे शामक औषध देऊ नका - हे जीवघातक आहे 1
- प्रतिजैविक फक्त जिवाणू संसर्ग असल्यासच द्या 1
- छातीवर थाप मारणे (पर्क्यूसिव्ह फिजिओथेरपी) आवश्यक नाही 1
हॉस्पिटलमध्ये दाखल करण्याचे निकष
खालीलपैकी कोणतेही असल्यास ताबडतोब दाखल करा:
- जीवघातक लक्षणे उपस्थित 1
- प्रारंभिक उपचारानंतरही तीव्र लक्षणे कायम 1
- PEF <33% अपेक्षित 1
- संध्याकाळी किंवा रात्री हल्ला 1
- पूर्वी गंभीर हल्ले झाले असल्यास 1
घरी जाताना
रुग्ण घरी जाण्यापूर्वी खात्री करा:
- PEF >75% अपेक्षित 1
- रात्रीची लक्षणे नाहीत 1
- पीक फ्लो मीटर दिले आहे 1
- स्वयं-व्यवस्थापन योजना समजावून सांगितली 1
- 24 तासांत डॉक्टरांची तपासणी नियोजित 1
घरी जाताना औषधे:
- प्रेडनिसोलोन 30 mg दररोज 1-3 आठवडे 1
- इनहेल्ड स्टिरॉइड्स (दाखल होण्यापूर्वीपेक्षा जास्त डोस) 1
- आवश्यकतेनुसार इनहेल्ड ब्रॉन्कोडायलेटर 1
विशेष परिस्थिती - अचानक गंभीर हल्ला
अत्यंत तीव्र हल्ल्यासाठी (काही मिनिटांत जीवघातक):
- ताबडतोब मदतीसाठी कॉल करा 1
- नेब्युलायझर 5 mg किंवा MDI 20 पफ पर्यंत द्या 1
- प्रेडनिसोलोन 30-60 mg गिळा 1
- रुग्णवाहिकेत ऑक्सिजन-चालित नेब्युलायझर सुरू ठेवा 1
लक्षात ठेवा: तीव्र श्वसन हल्ल्यात छातीवर दाब देऊन हवा बाहेर काढणे आवश्यक असू शकते, कारण अडकलेली हवा आपोआप बाहेर पडत नाही 2. तोंडाला तोंड लावून श्वास देणे कार्य करू शकत नाही 2.