Tijdlijn voor vermindering van bijwerkingen na SSRI-dosisaanpassing
Na 10 dagen op 60 mg SSRI kun je verwachten dat bijwerkingen zoals sombere gedachten binnen enkele dagen tot 1-2 weken verminderen na dosisverlaging of stopzetting, maar volledige verbetering kan 2-4 weken duren afhankelijk van de halfwaardetijd van je specifieke SSRI. 1
Acute verbetering bij dosisverlaging
- Gedragsactivatie en mentale symptomen verbeteren snel - meestal binnen enkele dagen na dosisreductie of stopzetting van de SSRI 1
- De halfwaardetijd van je specifieke SSRI bepaalt hoe snel je lichaam het medicijn elimineert en dus hoe snel symptomen verbeteren 1
- SSRI's met kortere halfwaardetijden zoals sertraline of paroxetine verdwijnen sneller uit het systeem dan fluoxetine, dat een zeer lange halfwaardetijd heeft (5 weken aanbevolen voor volledige klaring) 1
Belangrijke overwegingen bij symptoomverbetering
Onderscheid tussen bijwerkingen en ontwenningsverschijnselen
- Als je de SSRI abrupt stopt of de dosis verlaagt, kunnen ontwenningsverschijnselen optreden binnen 1 week, die meestal mild zijn en spontaan binnen 3 weken verdwijnen 2
- Ontwenningsverschijnselen kunnen bestaan uit duizeligheid, misselijkheid, vermoeidheid, hoofdpijn, angst en agitatie - symptomen die kunnen lijken op je oorspronkelijke klachten 3, 2
- Herintroductie van de SSRI leidt tot resolutie van ontwenningsverschijnselen binnen 48 uur - dit helpt onderscheid te maken tussen echte bijwerkingen en ontwenning 2
Dosisreductie versus abrupt stoppen
- Om ontwenningsverschijnselen te minimaliseren is geleidelijke afbouw over 10-14 dagen noodzakelijk voor alle SSRI's behalve fluoxetine 4
- SSRI's met kortere halfwaardetijden zoals venlafaxine, fluvoxamine en paroxetine moeten zeer geleidelijk worden afgebouwd 3
- Bij milde symptomen kan geruststelling dat ze meestal voorbijgaand zijn voldoende zijn, maar bij ernstigere symptomen kan het nodig zijn de oorspronkelijke dosis te hervatten en langzamer af te bouwen 3
Waarschuwingssignalen die onmiddellijke medische hulp vereisen
- Let op tekenen van serotoninesyndroom binnen 24-48 uur na dosisaanpassing: verwarring, tremoren, hyperreflexie, tachycardie, hypertensie 1
- Nieuwe psychiatrische symptomen kunnen ook wijzen op onderliggende bipolaire stoornis in plaats van medicatiebijwerkingen 1
- Ernstige gevallen met koorts, convulsies of bewustzijnsverlies kunnen langer duren om te herstellen en vereisen ziekenhuisopname 1
Praktische aanbevelingen voor toekomstige aanpassingen
- Start laag en titreer langzaam met intervallen van minimaal 1-2 weken bij toekomstige SSRI-aanpassingen 1
- Overweeg monotherapie met één SSRI op hogere dosis in plaats van combinatietherapie 1
- Nauw toezicht is noodzakelijk in de eerste 24-48 uur na dosisaanpassing 1
- De meeste behandelingsgerelateerde bijwerkingen van SSRI's zijn voorbijgaand en verdwijnen na enkele dagen of weken, hoewel sommige kunnen aanhouden gedurende de eerste 3 maanden 5, 6
Veelvoorkomende valkuilen
- Wijs deze symptomen niet af als verergering van angst - ze vertegenwoordigen echte dosisafhankelijke bijwerkingen die interventie vereisen 7
- Verhoog de SSRI-dosis niet, aangezien dit beide symptomen zal verergeren 7
- Verwar ontwenningsverschijnselen niet met terugval in depressie of lichamelijke ziekte, wat kan leiden tot onnodige, kostbare tests en behandeling 3