Emzirme Döneminde Güvenli Antibiyotikler
Emziren anneler için ilk seçenek antibiyotikler amoksisilin/klavulanik asit, eritromisin, azitromisin ve metronidazoldür; klindamisin gastrointestinal yan etkiler nedeniyle dikkatli kullanılmalı, doksisiklin ise maksimum 3 hafta ile sınırlandırılmalıdır. 1, 2
İlk Seçenek Güvenli Antibiyotikler
Beta-Laktam Antibiyotikler (En Güvenli Seçenekler)
- Amoksisilin/klavulanik asit (Augmentin) emzirme döneminde en güçlü kanıtlarla desteklenen ve FDA Kategori B olarak sınıflandırılan birinci seçenek antibiyotiktir 1, 2, 3, 4
- Penisilinler ve sefalosporinler anne sütüne düşük konsantrasyonlarda geçer ve emzirme ile uyumludur 2, 3, 5
- Sefaleksin gibi birinci kuşak sefalosporinler özellikle cilt ve yumuşak doku enfeksiyonlarında önerilir 2
- Bu ilaçlar büyük protein molekülleri olduğu için gastrointestinal sistemden minimal emilim gösterirler 3
Makrolid Antibiyotikler
- Eritromisin özellikle penisilin alerjisi olan hastalarda güvenli bir alternatiftir 1, 2, 3
- Azitromisin "muhtemelen güvenli" olarak sınıflandırılmıştır, ancak doğumdan sonraki ilk 13 günde mümkünse kaçınılmalıdır (hipertrofik pilörik stenoz riski nedeniyle) 2, 3
- İlk 2 hafta sonrasında bu risk devam etmez ve güvenle kullanılabilir 3
Diğer Güvenli Seçenekler
- Metronidazol emzirme döneminde güvenli olarak önerilmektedir 1, 2, 3
- Rifampin diğer hasta popülasyonlarına benzer şekilde kullanılabilir 1, 2, 3
Dikkatli Kullanılması Gereken Antibiyotikler
Klindamisin - Dikkat Gerektirir
- Klindamisin oral kullanımında dikkatli olunmalıdır çünkü bebekte gastrointestinal yan etki riskini artırabilir 1, 2, 3
- FDA etiketine göre, klindamisin anne sütünde 0.5-3.8 mcg/mL aralığında görülür 6
- Bebekte ishal, kandidiyaz (pamukçuk, bez dermatiti) veya nadiren dışkıda kan (antibiyotik ilişkili kolit) açısından izlem yapılmalıdır 6
- Emzirmeyi kesmek için bir neden değildir, ancak alternatif bir ilaç tercih edilebilir 6
Doksisiklin - Sınırlı Kullanım
- Doksisiklin kullanımı maksimum 3 hafta ile sınırlandırılmalı ve tekrar kürler verilmemelidir 1, 2, 3
- Sadece uygun alternatif antibiyotik yoksa kullanılmalıdır 1, 2
- Kısa süreli tetrasiklin kullanımı (3-4 hafta) emzirme ile uyumludur, ancak daha uzun kürler diş renk değişikliği ve kemik gelişimi baskılanması nedeniyle kaçınılmalıdır 3
Kaçınılması Gereken Antibiyotikler
- Florokinolonlar emzirme döneminde birinci basamak tedavi olarak kullanılmamalıdır 2
- Eğer mutlaka gerekiyorsa, siprofloksasin anne sütünde en düşük konsantrasyonda bulunduğu için tercih edilen florokinolondur 3
- Aminoglikozidler emzirme döneminde kullanılmamalıdır 2
- Kotrimoksazol prematüre bebeklerde, sarılıklı bebeklerde veya G6PD eksikliği olanlarda kaçınılmalıdır 3
Klinik Karar Verme Algoritması
Adım 1: İlk Seçenek
- Enfeksiyon için uygunsa amoksisilin veya amoksisilin/klavulanik asit ile başlayın 2, 3, 4
- Alternatif olarak sefaleksin gibi birinci kuşak sefalosporinler kullanın 2
Adım 2: Penisilin Alerjisi Varsa
- Eritromisin veya azitromisin kullanın 1, 2, 3
- Azitromisin kullanıyorsanız ve bebek 13 günden küçükse, mümkünse bekleyin 3
Adım 3: Anaerobik Kapsam Gerekiyorsa
- Metronidazol güvenle kullanılabilir 1, 2, 3
- Klindamisin gerekiyorsa, bebeği GI yan etkiler açısından yakından izleyin 1, 2, 6
Adım 4: Özel Durumlar
- Doksisiklin sadece alternatif yoksa ve maksimum 3 hafta için kullanın 1, 2, 3
- Florokinolonlar son seçenek olmalıdır 2, 3
Önemli İzlem Noktaları
Bebek İzlemi
- Tüm emzirilen bebekler gastrointestinal etkilere karşı izlenmelidir (ishal, gastroenterit) çünkü antibiyotikler bağırsak florasını değiştirebilir 3, 5, 7
- Anne sütündeki antibiyotikler, bebek ateş nedeniyle değerlendirildiğinde yanlış negatif kültürlere neden olabilir 3
- Ciddi yan etkiler nadirdir, ancak dışkı paterninde veya kıvamında değişiklikler izlenmelidir 4
Dozaj Prensipleri
- Bebek maruziyetini minimize etmek için en düşük etkili dozu en kısa süre kullanın 4
- Mümkünse ilacı emzirmeden hemen sonra alın, böylece anne sütündeki ilaç konsantrasyonu bir sonraki emzirmede daha düşük olur 8
- Uzun etkili formlardan kaçının; kısa yarı ömürlü ilaçlar birikim riskini azaltır 8
Sık Karşılaşılan Tuzaklar ve Nasıl Kaçınılır
Tuzak 1: Gereksiz Emzirme Kesintisi
- Çoğu antibiyotik emzirme ile uyumludur - emzirmeyi kesmek genellikle gereksizdir 5, 9
- Sadece ciddi toksisite potansiyeli olan ilaçlar için emzirme kesilmelidir 8
Tuzak 2: Klindamisin Aşırı Kullanımı
- Klindamisin etkili olsa da, bebekte GI yan etkiler nedeniyle ilk seçenek olmamalıdır 1, 2, 6
- Amoksisilin/klavulanik asit veya eritromisin gibi daha güvenli alternatifleri önce düşünün 1, 2
Tuzak 3: Doksisiklin Uzun Süreli Kullanımı
- Doksisiklin 3 haftadan uzun kullanılmamalı ve tekrar kürler verilmemelidir 1, 2, 3
- Uzun süreli kullanım gerekiyorsa, alternatif bir antibiyotik seçin 1
Tuzak 4: Yenidoğanlarda Makrolid Kullanımı
- İlk 13 günde azitromisin kullanımından kaçının (hipertrofik pilörik stenoz riski) 3
- Bu dönemde eritromisin veya amoksisilin tercih edin 1, 2
Kanıt Kalitesi Hakkında Notlar
- En güçlü kanıtlar amoksisilin/klavulanik asit için mevcuttur (2025 Amerikan Dermatoloji Akademisi kılavuzları, orta-yüksek kaliteli kanıt) 1, 3, 4
- Klindamisin için dikkat önerisi FDA etiketinde ve 2025 kılavuzlarında açıkça belirtilmiştir 1, 6
- Doksisiklin sınırlaması birden fazla 2025 kılavuzunda tutarlı şekilde önerilmektedir 1, 2, 3
- Bebeklerin terapötik olmayan, subterapötik antibiyotik konsantrasyonlarına maruz kaldığı gösterilmiştir (en yüksek maruziyetin metronidazol için %11 olduğu saptanmıştır) 7