Asiklovir Tedavisi Sırasında Bol Hidrasyon
Asiklovir tedavisi sırasında yeterli hidrasyonun sağlanması nefrotoksisiteyi önlemek için kritik öneme sahiptir ve mutlaka uygulanmalıdır. 1, 2
Nefrotoksisite Riski ve Mekanizma
- Asiklovir kristallerinin renal tübüllerde birikmesi obstrüktif nefropati ve akut böbrek yetmezliğine yol açabilir 1
- Bu reverzibl nefropati tipik olarak intravenöz tedavinin 4. gününden sonra ortaya çıkar ve hastaların %20'sine kadar etkileyebilir 1, 2
- Maksimum asiklovir çözünürlüğü (37°C'de suda 2.5 mg/mL) aşıldığında veya ilaç bolus enjeksiyon ile verildiğinde kristal çökelmesi meydana gelir 3
Hidrasyon Stratejileri
Yeterli hidrasyonun sağlanması nefrotoksisite riskini önemli ölçüde azaltır: 1, 2
- İntravenöz asiklovir uygulaması mutlaka yeterli hidrasyon ile birlikte yapılmalıdır 3
- Günde en az 1.5 litre su alımı sağlanmalıdır 4
- Zorlu diürez (klinik olarak uygun olduğunda) ve sık mesane boşaltımı uygulanabilir 1
İnfüzyon Hızı ve Uygulama
Asiklovir kesinlikle yavaş infüzyon şeklinde verilmelidir:
- İntravenöz asiklovir en az 1 saat süreyle yavaş infüzyon olarak uygulanmalıdır 2, 4, 3
- Hızlı IV bolus uygulaması kesinlikle yapılmamalıdır - bu renal tübüler hasara neden olur 3, 5
- Yavaş infüzyon aynı dozajda bile nefrotoksisite riskini önemli ölçüde azaltır 5
Risk Faktörleri ve Önlemler
Özellikle dikkat edilmesi gereken durumlar:
- Önceden var olan böbrek yetmezliği olan hastalarda doz ayarlaması yapılmalıdır 1, 3
- Hipertansiyon nefrotoksisite için bağımsız risk faktörüdür (RR 2.77) 6
- Vankomisin gibi diğer nefrotoksik ilaçlarla eş zamanlı kullanım riskini artırır (OR 5.96) 7
- Dehidrasyon durumu nefrotoksisite olasılığını artırır 3, 5
Böbrek Fonksiyonlarının İzlemi
Tedavi sırasında düzenli monitörizasyon şarttır:
- Böbrek fonksiyonları tedavi boyunca düzenli olarak izlenmelidir 1, 2
- Plazma kreatinin düzeyinde bazal değerden ≥40 μmol/L artış nefrotoksisite göstergesidir 6
- Yaşlı hastalarda ve vankomisin kullanan hastalarda daha sık böbrek fonksiyon kontrolü yapılmalıdır 7
Böbrek Yetmezliğinde Doz Ayarlaması
Kreatinin klirensi azalmış hastalarda doz modifikasyonu zorunludur:
- CrCl 25-50 mL/dk: IV doz 12 saatte bir 2, 4
- CrCl 10-24 mL/dk: IV doz 24 saatte bir 2, 4
- CrCl <10 mL/dk: 2.5-5 mg/kg IV 24 saatte bir 2, 4
- Hemodiyaliz hastaları: Diyaliz sonrası 2.5-5 mg/kg IV 24 saatte bir 2, 4